سویتی نویسندگان درباره کریسمس: بین ممنوعیت، خاطره و سال نو موضوع کریسمس در ادبیات شوروی نمونه‌ای از پالینسکت فرهنگی پیچیده است که جشن مذهبی به مرور زمان محو شد، جایگزین شد، اما در باطن، در خاطرات نوسان و به عنوان کدهای светسنجی حفظ شد. پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷، کریسمس به عنوان جشن مذهبی ممنوع شد و از سال ۱۹۲۹ روز تعطیلی لغو شد. سیاست فرهنگی با «باقی‌مانده‌های کلیسایی» مبارزه می‌کرد، نمادهای آن را با تبلیغات آتئیستی و جشن جدید سوسیالیستی — سال نو (از سال ۱۹۳۵) جایگزین کرد. ادبیات همه مراحل این تحول را منعکس کرد: از разоблачения ساتیریک تا خاطره‌های نوسان و غرق شدن در مذهبولوژی سال نو. مرحله اول (دهه ۱۹۲۰ – اوایل دهه ۱۹۳۰): разоблачение و ساتیرا در ادبیات پیش از شوروی، کریسمس به عنوان باقی‌مانده‌ای مضر، بورژوازی و مظلمه‌ای برای دنیای قدیمی تصویر شده است. ولادیمیر مایاکوفسکی، شعر «خوب است! » (۱۹۲۷). در بخش معروف «چه کسی باید باشد؟»، شعرهایی مستقیماً به افسانه کریسمس حمله می‌کند: «و شما دایی کریسمس با کیسه‌ی هدیه‌ها و درخت کریسمس در دستانش را نمی‌بینید…». برای مایاکوفسکی، کریسمس بخشی از دنیای شهروندی و فریب است که باید توسط انقلاب از بین برود. میخائیل زوشنکو، داستان‌ها. در حالی که او در حالت معمولی خودش را مسخره می‌کند، به رفتار عوامانه و دوستانه با جشن توجه می‌کند. در داستان‌های درباره نئوپولیتان، آداب و رسوم کریسمس به عنوان یک فرمality خالی، که پشت آن طمع، مستی و درگیری‌های خانوادگی را پنهان می‌کند، نشان داده می‌شود. معنا مذهبی آن کاملاً نادیده گرفته می‌شود یا به عنوان غیرعقلانی تفسیر می‌شود. مرحله دوم (میان دهه ۱۹۳۰ – ۱۹۵۰): انتقال و جایگزینی. تولد سال نو سوسیالیستی از اوایل دهه ۱۹۳۰، پس از بازگشت درخت کریسمس به عنوان «سال نو»، نه رождستانی، شروع به ساخت جشن غیرمذهبی سوسیالیستی شد. نویسندگان در این فرآیند شرکت کردند و یک مذهبولوژی جدید ایجاد کردند. ساموئیل مارشاک، «دوازده ماه» (۱۹۴۳). اگرچه این نمایشنامه-شعر به طور رسمی درباره آرزوی سال نو است، ساختار عمیق آن کاملاً کریسمس‌ای است. این داستان درباره معجزه‌ای شگفت‌انگیز است: دخترخوانده‌ای مهربان، کارآمد و فروتن (مثل نیازمندان روحی انجیل) به عنوان پاداش از نیروهای طبیعی شخصی‌سازی شده (ماه‌ها) چیزی را دریافت می‌کند که در زندگی عادی ممکن نیست — خوانده‌های بهار در زمستان. این تغییرات کریسمس‌ای از مضمون «معجزه کریسمس»، جایی که جادو از خدا نمی‌آید، بلکه از نیروهای عادلانه طبیعت است و با انتخاب اخلاقی مرتبط است. لیو کاسیل، «کندویت و شوانبرانیا» (۱۹۳۰-۱۹۳۳). در داستان خودبی‌بی‌граفی، صحنه‌ای برجسته از آماده‌سازی برای کریسمس در خانواده روشنفکران پیش از انقلاب وجود دارد. کاسیل آن را با گرمی و طنز توصیف می‌کند به عنوان دنیای فانتزی کودکان و سنتی خانوادگی که پس از انقلاب به طور غیرقابل بازگشت از بین رفت. این یکی از معدود مثال‌های خاطره‌های نوسان، اما نه متهم‌کننده، از دیدگاه شوروی کنونی به گذشته است. مرحله سوم (عصر گشایش و اوایل اتحاد جماهیر شوروی): نوسان، خاطره و باطن در دوران آزادتر، موضوع کریسمس پیش از انقلاب به عنوان نماد از دست رفته کودکی، گرمی و فرهنگ سنتی بازمی‌گردد. یوان شمیلوف، «تابستان خدا» (۱۹۳۳-۱۹۴۸). اگرچه نویسنده مهاجرت کرده است، کتاب خودبی‌بی‌گرای او که کاملاً بر تقویم مذهبی روسیه بنا شده است، در شوروی در چاپ خودزادی و چاپ‌های بعدی به طور گسترده شناخته شده است. فصل‌های کریسمس به عنوان یک ترانه به سوی نظم پدرسالارانه، ایمان و زیبایی آداب و رسوم جشن است. برای خواننده شوروی این یک پنجره‌ای به دنیای کاملاً متفاوت و ممنوع است. ولادیمیر راسپوتین، «درس‌های فرانسوی» (۱۹۷۳). در داستان، عمل در زمستان رخ می‌دهد و قهرمان اصلی، یک پسرک گرسنه از روستای سibiرو، یک بسته از معلم خود دریافت می‌کند. اگرچه درباره کریسمس مستقیماً صحبت نمی‌شود، اما مضمون نیکی پنهان، هدیه دادن به یک کودک در زمان سرد و تاریک، عمیقاً با اخلاقیات کریسمس هماهنگ است. این یک نسخه سکولار و انسانی از داستان کریسمس است. یوری کوفال، «ماجراهای واسی کورولسوف» (۱۹۷۰‌هـ) و دیگران. در داستان‌های کوفال، به ویژه در داستان‌های روستایی، معمولاً هوايی از معجزه زمستانی ساکت و تقریباً بهائی وجود دارد. زمستان او زمان مکالمات پیرامون آتش‌کش، ملاقات‌های عجیب و نور خاصی است. اگرچه او از مذهبی‌گری خودداری می‌کند، اما زیبایی او پر از همان احساس از راز و انتظار است که به طور تاریخی با عیدهای کریسمس مرتبط است. رویداد جالب: «پوزچونچیک» و سینما سازگاری افسانه ا.ت.آ. گوته «پوزچونچیک و شاه موش‌ها» (و باله چایکوفسکی) نقش ویژه‌ای ایفا کرد. اگرچه این یک افسانه کریسمس است (عمل در شب کریسمس شروع می‌شود)، در شوروی به طور کامل برای سال نو تطبیق داده شد. در معروفترین انیمیشن ۱۹۷۳ («پوزچونچیک»، کارگردان ب. استپانتس) و در اجراهای تئاتری، بخش مذهبی به صفر کاهش یافت و جشن به عنوان یک باله جادویی و سکولار ارائه شد. این یک مثال کلاسیک از جایگزینی فرهنگی است: جادوی کریسمس حفظ شد، اما «بسته‌بندی» شده است به فرمتی قابل قبول از دیدگاه ایدئولوژیک: جادو از خدا نمی‌آید، بلکه از نیروهای عادلانه طبیعت و با انتخاب اخلاقی مرتبط است. نتیجه‌گیری: سه استراتژی نویسندگی بنابراین، نویسندگان شوروی در زمینه ایدئولوژی سخت زندگی می‌کردند که چندین استراتژی برای برخورد با موضوع کریسمس ایجاد کرد: مقابله مستقیم و ساتیرا (مرحله اولیه). جشن به عنوان نماد عقب‌ماندگی و فریب نشان داده شد. جایگزینی و تغییر کد (دوران استالین و پس از جنگ). آرایه‌های کریسمس (معجزه، هدیه دادن، تغییر) به سال نو منتقل شدند، از زمینه مذهبی پاکسازی شدند و با محتوای شوروی پر شدند (ایمان به آینده روشن، شادی جمعی). درخت کریسمس، پیروی کریسمس، هدایا — همه این‌ها از سنت کریسمس «دوباره استفاده» شدند. nostalgia و باطن (اوایل اتحاد جماهیر شوروی). بازگشت موضوع به عنوان خاطره فرهنگی، تجربه شخصی از گرمی از دست رفته خانوادگی و به عنوان داستان جهانی انسانی درباره بخشش و معجزه کودکی. نتیجه‌گیری: موضوع کریسمس در ادبیات شوروی — این نیست که موضوعی نیست، بلکه یک متامورفوز پیچیده است. جشن مذهبی به لبه فرهنگ رسمی حذف شد، اما ساختارهای عمیق روانی و روایی آن غیرقابل از بین رفتن بودند. آن‌ها به صورت داستان‌های سکولار، خاطرات نوسان و داستان‌های انسانی درباره خوبی جوشیدند. در نهایت، ادبیات شوروی، حتی اگر کریسمس را انکار کند، به طور ناخواسته ثابت کرد که استحکام فرهنگی آن: آرایه‌های آن از ممنوعیت‌های ایدئولوژیک قوی‌تر بود و به گیرنده جدیدی تبدیل شد — جشنی که تحت عنوان سال نو پنهان بود، خدا را از دست داد، اما معجزه را حفظ کرد.
© library.tj

Permanent link to this publication:

https://library.tj/m/articles/view/نویسندگان-شوروی-ای-درباره-کریسمس