پییر بورژه درباره مطالعه دین: میدان، گابیتوس و سرمایه نمادین مقدمه: جامعه‌شناسی به عنوان توپوگرافی اجتماعی نزدیک‌بودن پییر بورژه (۱۹۳۰-۲۰۰۲) به مطالعه دین، جامعه‌شناسی دینی در معنای کلاسیک نیست. این استفاده از ابزارهای تحلیلی عمومی او — نظریه‌های عمل و مفاهیم میدان، گابیتوس و سرمایه‌ها — به پدیده دینی است. برای بورژه، دین نه تنها یک سیستم باور است یا پاسخ به سوالات وجودی، بلکه یک فضای اجتماعی خاص ("میدان") است که در آن مبارزه برای انحصاری‌سازی تولید و توزیع منافع دینی (نجات، معنا، مشروعیت) رخ می‌دهد. تحلیل او با برداشتن پوشش مقدس از دین، آن را به عنوان یک حوزه رقابت برای قدرت نمادین باز می‌کند. مفاهیم کلیدی: میدان، گابیتوس، سرمایه برای درک دین به روش بورژه‌ای، لازم است نظریه کلی او را روشن کنیم. میدان دینی یک فضای اجتماعی نسبتاً مستقل از روابط اجتماعی است، جایی که عوامل مختلف (کشیشان، پیامبران، اعضای واعظ کلیسا، فعالان عوام، فرقه‌ای‌ها) در موقعیت‌های مختلفی قرار دارند و با یکدیگر رقابت می‌کنند. مبارزه برای انحصاری‌سازی اجرای مشروعیت بر مقدس، یعنی حق تعیین اینکه چه چیزی "درست" است، باور، آیین، اخلاق. این میدان حول دشمنی بین متخصصان رسمی نجات (طبقه واعظ کلیسا) و عوام (مردم عادی) سازمان‌یافته است و در داخل کلیسا بین اصولی‌گرایی و فرقه‌گرایی، محافظه‌کاران و اصلاح‌طلبان. گابیتوس دینی یک سیستم موقعیت‌ها (شبکه‌های پایدار از احساسات، تفکر و رفتار) است که فرد از طریق مشارکت طولانی‌مدت در عمل دینی به آن پیوسته است. این نه دانش آگاهانه از تعالیم، بلکه "حس دینی"، "حس عملی" مؤمن: چگونه در کلیسا رفتار کنیم، چگونه دعا کنیم، چگونه "خود" و "دیگر" را تشخیص دهیم، چه چیزی را گناه بدانیم. گابیتوس فعالیت‌هایی را تولید می‌کند که، در نوبت خود، میدان را بازتولید می‌کنند. دین کارگر کاتولیک و دین روشنفکر کاتولیک به دلیل گابیتوس کلاس و دینی متفاوت خواهد بود. سرمایه نمادین و سرمایه دینی. در میدان دینی، ارز اصلی سرمایه نمادین است — اعتبار، اعتماد، پذیرش مقدس. فرم خاص آن سرمایه دینی است — توانایی در سوالات مقدس، که توسط دیگران پذیرفته شده است. منابع آن می‌تواند باشد: دانش الهیات (سرمایه فرهنگی)، تعلق به خاندان کشیشی یا دین موناستری (سرمایه اجتماعی)، هارisma (سرمایه نمادین خالص). طبقه واعظ کلیسا به دنبال انحصاری‌سازی حق انباشتن و توزیع این سرمایه است (مثلاً از طریق اعمال، تعیین وکیل). کритیک روش‌های کلاسیک: مخالف سوبژکتیویسم و اوبژکتیویسم بورژه به شدت دو افراط در جامعه‌شناسی دینی را نقد می‌کند: سوبژکتیویسم فنومنولوژی (مثلاً شوتس)، که دین را به تجربه ذهنی مؤمن محدود می‌کند و شرایط اجتماعی امکان این تجربه را نادیده می‌گیرد. اوبژکتیویسم ساختارگرایی (مثلاً دورکهایم اولیه)، که دین را به ساختار فرا فردی توصیف می‌کند اما توضیح نمی‌دهد که چگونه این ساختار در فعالیت‌های روزمره عوامل خاص خود را نشان می‌دهد. مетод او را ساختارگرایی ژنتیکی می‌نامد: او به دیالکتیک بین ساختارهای عینی میدان (مثل واعظ کلیسا) و ساختارهای گابیتوس بومی‌سازی شده (موقعیت‌های مؤمنان) می‌پردازد که به طور متقابل تولید می‌کنند. دین به عنوان قدرت نمادین و مشروعیت‌بخشی به نظم اجتماعی این شاید معروف‌ترین جنبه تحلیل بورژه باشد. دین عملکردی از زور نمادین — زور نرم، ناخودآگاهی که به عنوان نظم طبیعی پذیرفته می‌شود — دارد. قدس‌سازی وارستگی: دسته‌بندی‌های دینی (گناهکار/مقدس، پاک/آلوده) اغلب برای مجازات و پوشیدن دسته‌بندی‌های اجتماعی (ثروتمند/فقرا، صاحب‌منصب/زیردست) استفاده می‌شود. نظم الهی مشروعیت به نظم زمینی می‌دهد و آن را غیرقابل انکار می‌کند. مثلاً نظریه "دو شمشیر" (قدرت معنوی و قدرت دنیایی) در قرون وسطی وارستگی وارستگی فئودالی را مقدس می‌کند. توضیح شانس و ناکامی: دین توضیحاتی ارائه می‌دهد که به اجتماعی موفقیت و شکست (برکت، آزمایش، کارما) می‌پردازد که بی‌عدالتی توزیع اجتماعی را پنهان می‌کند و اجتماعی را به متافیزیک تبدیل می‌کند. این به گروه‌های حاکم کمک می‌کند تا وضعیت‌quo را حفظ کنند و به گروه‌های تحت‌الحمایه کمک می‌کند تا با سرنوشت خود سازش کنند. تولید "معانی نهایی": میدان دینی با کنترل تولید "معانی نهایی" (زندگی، مرگ، رنج)، تأثیر بزرگی بر کل جامعه می‌گذارد و حتی برای غیرمؤمنان چارچوب‌های تفکر را تعیین می‌کند. واقعیت جالب: در کار اولیه خود "تولد و ساختار میدان دینی" (۱۹۷۱)، بورژه فرآیند سکولارشدن را به عنوان ناپدید شدن دین تحلیل نکرد، بلکه به عنوان تحول میدان دینی نگاه کرد. او نشان می‌دهد که چگونه با کاهش انحصاری‌سازی کلیسای واحد (مثلاً کلیسای کاتولیک در فرانسه) رقابت بین تولیدکنندگان مختلف خدمات دینی (کلیساها، فرقه‌ها، معلمان معنوی) ایجاد می‌شود و چگونه فعالیت‌های دینی شروع به خدمت به تفاوت اجتماعی می‌کنند (نوع خاصی از سبک‌های مراسم به نشانه تعلق به طبقه بورژوازی یا روشنفکران می‌شود). دینگی معاصر: بازار نجات و استراتژی‌های انتخاب نزدیک‌بودن بورژه به دینگی معاصر، به ویژه در جوامع چندفرهنگی، بسیار مفید است. میدان به عنوان بازار: میدان دینی به بازار شبیه می‌شود، جایی که "کارخانه‌های نجات" مختلف (کلیساها، فرقه‌ها، معلمان معنوی) برای " مصرف‌کنندگان" — مؤمنان — رقابت می‌کنند. آن‌ها "محصولات" مختلفی ارائه می‌دهند: تجربیات عاطفی، اصول روانی، هویت قومی، کمک روان‌شناختی. گابیتوس و انتخاب دینی: انتخاب دین یا فعالیت معنوی امروز به ندرت تصادفی است. آن به طور ساختاری توسط گابیتوس فرد، که توسط موقعیت کلاسی، سطح تحصیلات و مسیر اجتماعی او شکل گرفته است، تعیین می‌شود. بورژه ایده‌های "بازار دینی" (استارک، فینکه) را پیش‌بینی کرد، اما به آن‌ها درک عمیقی از تعیین اجتماعی "درخواست" اضافه کرد. به عنوان مثال، بوداییسم دقیق و روشنفکرانه ممکن است جذابیت برای طبقه بورژوازی فرهنگی داشته باشد، در حالی که مسیحیت احساسی — بخش دیگری از جمعیت. فردیت به عنوان توهم: حتی "دینگی پارچه‌ای" معاصر (patchwork religiosity)، جمع‌آوری ایمان شخصی از مختلف سنت‌ها، آزادانه‌ای نیست. آن تعیین می‌شود توسط ساختار پیشنهادات در بازار دینی و گابیتوس فرد که انتخابی انتخابی و به طور خاص آن پیشنهاد را می‌پذیرد و درک می‌کند. میراث و نقد نزدیک‌بودن بورژه به دین تحت نقد قرار گرفته است به دلیل: رکود: تبدیل دین به مبارزه برای قدرت و منافع اجتماعی، نادیده گرفتن بعد داخلی و معنوی آن. فونکشنالیسم: تأکید بیش از حد بر بازتولید نظم اجتماعی، که کمتر جایی برای درک تغییرات دینی و پتانسیل واقعی اعتراض ایمان باقی می‌گذارد. 复杂性 در عملیابی: مفاهیمی مانند گابیتوس در تحقیقات تجربی سخت قابل اندازه‌گیری هستند. با این حال، вклад او بسیار بزرگ است. بورژه به جامعه‌شناسی دینی ابزار قوی‌ای برای دموسیفیکیشن مقدس ارائه داد، نشان داد که حتی باورهای بلند مرتبه و فعالیت‌ها در بافت روابط اجتماعی، رقابت و بازتولید نابرابری در گره‌اند. تحلیل او به ما کمک می‌کند بفهمیم چرا برخی از فرم‌های دینی در گروه‌های اجتماعی خاص غالب هستند، چگونه نهادهای دینی قدرت خود را حفظ می‌کنند و چگونه حتی در دوران فردیت، انتخاب معنوی ما توسط مختصات اجتماعی ما تعیین می‌شود. نتیجه‌گیری: برای پییر بورژه، دین یکی از میدان‌های کلیدی مبارزه اجتماعی برای قدرت نمادین است. تحلیل او نقطه نظر خود را از باورها به فعالیت‌ها، از نهادها به میدان، و از ذهن مؤمنان به گابیتوس آن‌ها تغییر می‌دهد. این روش به ما اجازه می‌دهد تا پشت پوشش مقدس ببینیم — استراتژی‌های اجتماعی، رقابت در اصل، و انتخاب ایمان شخصی را به تعیین اجتماعی عمیق تبدیل کنیم. این روش نه واقعیت تجربه دینی را انکار می‌کند، بلکه تأکید دارد که شرایط امکان پذیری آن، فرم‌های بیان آن و عملکرد اجتماعی آن همیشه در ساختارهای قدرت و نابرابری خاص ریشه دارند. در نهایت، جامعه‌شناسی دینی بورژه‌ای یک ابزار صریح، بی‌پرده و ضروری برای فهم اینکه چگونه مقدس به خدمت دنیایی می‌آید و دنیایی به مشروعیت مقدس دست می‌یابد.
© library.tj

Permanent link to this publication:

https://library.tj/m/articles/view/پییر-بورژه-در-مورد-تحقیق-در-مورد-دین-و-مذهب