سیلا بنحابیب درباره حقوق مهاجران: اتیک میهمان‌نوازی در شرایط مرزهای مستقل

مقدمه: چالش مهاجرت برای دموکراسی معاصر

سیلا بنحابیب (متولد 1950) یکی از برجسته‌ترین فیلسوفان سیاسی معاصر است، استاد دانشگاه ییل، که آثار او در نقطه تلاقی نظریه انتقادی، فمینیسم و نظریه دموکراسی قرار دارند. مفهوم او درباره حقوق مهاجران پاسخی عمیق اخلاقی و سیاسی به یکی از کلیدی‌ترین تناقضات جهان 全球化的世界 است: وجود حقوق انسانی جهانی در شرایط حاکمیت ملی خاص که مرزهای آن همچنان ابزار اصلی استثنای هستند.

کритیک «ملی‌گرایی روشنفکری» و حق میهمان‌نوازی

بنحابیب با کritique از ریشه‌دار در علوم اجتماعی از «ملی‌گرایی روشنفکری» شروع می‌کند — فرضیه‌ای که کشور ملی و مرزهای آن را چارچوب طبیعی و تغییرناپذیر برای تحلیل جامعه، حقوق و سیاست در نظر می‌گیرد. این رویکرد مهاجران را به عنوان «مشکل» یا استثنا از norm معرفی می‌کند. در مقابل آن، بنحابیب، پیرو ایمmanuel کانت، مفهوم «حق میهمان‌نوازی» (the right to hospitality) را بازسازی می‌کند.

اما او ایده کانت را (که محدود و موقت بود) به یک اصل قوی‌تر تبدیل می‌کند. برای بنحابیب، حق میهمان‌نوازی نه تنها یک وظیفه اخلاقی است، بلکه یک حق انسانی نوظهور (emerging human right) است که باید به رسمیت شناخته شود. این حق شامل موارد زیر است:

حق درخواست (درخواست ورود و پناهندگی نمی‌تواند با مقاومت مواجه شود).

حق عضویت موقت برای کسانی که مدت طولانی در سرزمین کشور هستند.

مثال: وضعیت «بچه‌های رویای» (dreamers) در ایالات متحده — مهاجران غیرقانونی که توسط والدین خود در کودکی به آنجا آورده شده‌اند. علیرغم این که به طور کامل با جامعه آمریکایی یکپارچه شده‌اند (زبان، فرهنگ، آموزش)، آنها از وضعیت قانونی محروم هستند. بنحابیب مدعی است که حضور طولانی مدت و روابط اجتماعی آنها حق اخلاقی برای قانونی‌سازی وضعیت آنها را ایجاد می‌کند که دولت دموکراتیک نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد.

«تناقض مشروعیت دموکراتیک» و universalism آنتروپولوژی

مفهوم کلیدی بنحابیب «تناقض مشروعیت دموکراتیک» است. این تناقض این است: دموکراسی مشروعیت خود را از اراده demos (مردم) می‌گیرد، اما مرزهای این demos — کسانی که به آنجا وارد می‌شوند و حق رأی دارند — همیشه قبل از اراده دموکراتیک تعیین شده‌اند، اغلب از طریق خشونت، استثنا و تصادف تاریخی. بنابراین، سلطنت دموکراتیک تاریخی‌اً بر اساس عمل غیردموکراتیک تعیین اعضا خود استوار است.

برای حل این تناقض، بنحابیب پیشنهاد می‌دهد تا از اصل «universalism آنتروپولوژی» استفاده شود. حقوق انسانی جهانی (حق آزادی، برابری، مشارکت) نه دعاهای آماده هستند، بلکه یک فرآیند بحثی هستند. هر درخواست جدید گروهی (مثلاً مهاجران) برای حقوق باعث می‌شود که جامعه مجدداً وiteratively — بازاندیشی و تعریف مجدد — مرزهای universalism خود را انجام دهد. دیالوگ دموکراتیک باید برای بازبینی کسانی که در آن شرکت می‌کنند، باز باشد.

تطبیق خاص: بحث‌ها درباره اعطای حقوق رأی در انتخابات محلی به مقیمان دائمی غیرشهروندان (مانند آنچه در برخی کشورهای اتحادیه اروپا و برخی شهرهای محلی انجام می‌شود). بنحابیب این مثال را به عنوان یک فرآیند آنتروپولوژی می‌بیند: اعتراف به اینکه کسانی که به طور مستمر به قوانین زیرتادیه هستند و در زندگی جامعه مشارکت دارند، حق اخلاقی دارند که در تصمیم‌گیری‌های مربوط به سرنوشت جامعه خود شرکت کنند.

مفهوم «حقوق حقوق» و فضاهای مدنی بین‌المللی

بنحابیب مفهوم کلیدی «حقوق حقوق» (the right to have rights) را معرفی می‌کند که از هاننا ارندت اقتباس شده است. در جهان مدرن، جایی که حقوق به شهروندی پیوند خورده‌اند، لغو شهروندی به معنای لغو امکان داشتن هرگونه حقوق است. مهاجران، به ویژه مهاجران غیرقانونی، در این منطقه «حق‌محروم» قرار می‌گیرند.

راه خروج بنحابیب توسعه «فضاهای مدنی بین‌المللی» و «عضویت پسا ملی» است. این فضاهایی هستند که حقوق فرد نه تنها از وضعیت شهروندی یک کشور خاص، بلکه از:

فакт زندگی در سرزمین (حقوق مقیمان).

شرکت در شبکه‌های بین‌المللی (دیاسپورا، سازمان‌های حقوقی، انجمن‌های حرفه‌ای).

قوانین بین‌المللی و فوق‌ملی (کنوانسیون ژنو درباره پناهندگان، کنوانسیون اروپا درباره حقوق بشر).

مثال از عملکرد: فعالیت دادگاه اروپایی حقوق بشر (ECHR). دادگاه بارها به تصمیمات خود مبنی بر اینکه کشورهای عضو شورای اروپا (مثلاً در پرونده‌های Hirsi Jamaa v. Italy درباره بازگشت مهاجران به لیبی یا M.S.S. v. Belgium and Greece درباره شرایط پذیرش پناهندگان) باید حقوق مهاجران را رعایت کنند، بدون توجه به وضعیت آنها، مجبور شده‌اند. ECHR به عنوان یک نهاد عمل می‌کند که فضای حقوقی بین‌المللی ایجاد می‌کند، جایی که حقوق بشر می‌تواند سلطنت کشور را در مسائل مهاجرت محدود کند.

اتیک دیالوگ و دیدگاه فمینیستی

دیدگاه فمینیستی بنحابیب یک جنبه مهم اضافه می‌کند: انتقاد از universalism انتزاعی، که شرایط خاص زندگی مردم را نادیده می‌گیرد. هنگام صحبت از مهاجران، باید به بعد جنسیتی توجه کرد:

زنان مهاجر به دلیل برخورد با تبعیض بر اساس جنسیت، وضعیت و نژاد، اغلب در موقعیت آسیب‌پذیری قرار دارند.

آنها می‌توانند اهداف متفاوتی از مردان دنبال کنند (مثلاً فرار از خشونت خانگی یا عمل‌های ناقص زنانه، که همیشه به عنوان دلیل برای پناهندگی پذیرفته نمی‌شود).

حق انجمن برای مهاجران زن — فرصت ایجاد انجمن‌های همکاری — ابزار کلیدی حفاظت از آنها است.

بنحابیب بر روی اتیک دیالوگ تأکید دارد، جایی که صدای خود مهاجران، به ویژه گروه‌های فراموش‌شده در میان آنها، باید در مباحث عمومی درباره سیاست مهاجرتی شنیده شود.

کритیک و اهمیت معاصر

نظریه بنحابیب به دلیل idealism نظریاتیش مورد انتقاد قرار می‌گیرد: مدل او نیاز به سطح بالایی از همبستگی مدنی و توسعه نهادی دارد که در بسیاری از کشورها وجود ندارد. در شرایط رشد populism راستی و سیاست‌های «مرزهای محکم»، ایده‌های او به نظر غیرممکن می‌رسند.

اما رویکرد او به شدت برای درک چنین پدیده‌هایی مانند:

مهاجرت اقلیمی. مردم که مجبور به ترک محل زندگی خود به دلیل تغییرات اقلیمی هستند، در زیر تعریف سنتی «پناهنده» قرار نمی‌گیرند. مفهوم «حقوق حقوق» و میهمان‌نوازی پیشنهاد می‌کند که بنیان برای ایجاد استانداردهای جدید بین‌المللی ایجاد شود.

کризهای مهاجرتی طولانی‌مدت (مثلاً بحران سوریه). آنها نشان می‌دهند که رویکردهای صرفاً نظامی و محدودکننده ناکافی هستند و استدلال بنحابیب درباره نیاز به پاسخ آنتروپولوژیکی، انعطاف‌پذیر و اخلاقی را تأیید می‌کنند.

نتیجه‌گیری: مرزهای دموکراتیک به عنوان موضوع بحث، نه دعوت‌نامه دائمی
سیلا بنحابیب یک پروژه دموکراتیک رادیکال برای دوران مهاجرت پیشنهاد می‌دهد. او می‌خواهد مرزها و عضویت در جامعه سیاسی را به جای اصول مقدس و تغییرناپذیر حاکمیت، به عنوان مؤسسات تاریخی‌ای که برای بحث دموکراتیک و بازبینی اخلاقی باز هستند، در نظر بگیرد. فلسفه او از سوال «چگونه می‌توانیم مهاجرت را محدود کنیم؟» به سوالات «چگونه جامعه‌های دموکراتیک وظایف خود را در برابر کسانی که به دنبال پناهجویی یا مشارکت در زندگی آنها هستند، دارند؟» و «چگونه می‌توانیم دموکراتیک تعیین کنیم که چه کسی «ما» است؟» تغییر می‌دهد. در نهایت، نظریه او یک فراخوان به دموکراسی‌ها برای زندگی در مطابق با اصول universalist خود است، گسترش دایره حقوق و عضویت، نه بستن خود به ملی‌گرایی محکم. حقوق مهاجران، به این ترتیب، به عنوان علامت آزمایشی برای بررسی استحکام بنیان‌های خود لیبرال دموکراتیک قرار می‌گیرند.

Permanent link to this publication: