اختلال شخصیت نااجتماعی (آ.ش.ن)، به زبان عامیانه - سویوپاتی. این نه فقط "شخصیت بد" و نه یک ماده جرمی است. این یک اختلال عمیق روانی است که در آن فرد به طور سیستماتیک حقوق دیگران را نادیده می‌گیرد، هیچ احساس گناهی ندارد و قادر به یادگیری معیارهای اجتماعی نیست. این افراد می‌توانند جذاب، باهوش و حتی خوش‌اخلاق باشند — اما دنیای درونی آن‌ها از همدلی محروم است. آن‌ها در اطرافیان خود یا موانع می‌بینند یا ابزارهایی برای رسیدن به اهداف خود. در این مقاله ما به بررسی این می‌پردازیم که چگونه می‌توان سویوپاتی را تشخیص داد، آیا می‌توان آن را درمان کرد و چگونه می‌توان خود را محافظت کرد.

اختلال شخصیت نااجتماعی چیست

این یکی از اختلالات گروه B (نمایی، عاطفی، اضطرابی) است. این اختلال با الگوی پایدار بی‌توجهی و نقض حقوق دیگران مشخص می‌شود. تشخیص این اختلال زمانی انجام می‌شود که فردی از ۱۵ سالگی (اگرچه علائم ممکن است زودتر ظاهر شوند) حداقل سه معیار زیر را نشان دهد: ناتوانی در پیروی از معیارهای اجتماعی (بازداشت‌های مکرر)، تمایل به دروغگویی و فریبکاری، اضطراب و فقدان برنامه‌ریزی برای آینده، تحریک‌پذیری و خشونت، بی‌توجهی به امنیت (خود و دیگران)، بی‌مسؤولیتی (مثلاً بدهی‌های مالی)، فقدان احساس گناه. مهم: فقط بودن خودخواه نه به معنای بودن سویوپاتی است. برای تشخیص باید رفتار به خودی خود باعث رنجیدگی شود (برای خود فرد یا اطرافیان) و از معیارهای فرهنگی منحرف باشد.

سویوپاتی و روان‌پاتژی: شباهت‌ها و تفاوت‌ها

در ذهن عمومی این دو اصطلاح اغلب اشتباه گرفته می‌شوند. هر دو اختلالات نااجتماعی هستند. اما تفاوت‌هایی وجود دارد. روان‌پاتژی به عنوان یک اختلال مادرزادی و ژنتیکی در نظر گرفته می‌شود. روان‌پات‌ها فعالیت هیپوکامپوس (مسئول برای ترس و همدلی) کاهش یافته دارند. آن‌ها سردسرد، حساب شده و می‌توانند احساسات را تقلید کنند. سویوپاتی اما تحت تأثیر محیط شکل می‌گیرد (آزار و اذیت، آسیب در دوران کودکی). سویوپات‌ها بیشتر اضطراب‌زده و ناهماهنگ هستند، تحریک‌پذیر. آن‌ها نیز احساس گناه نمی‌کنند، اما می‌توانند به یک یا دو نفر (مثلاً به مادر) وابسته شوند. در روان‌پزشکی عملیاتی، تشخیص به یک روش انجام می‌شود، اما تفاوت‌ها برای درک رفتار مهم هستند.

دلایل شکل‌گیری اختلال شخصیت نااجتماعی

دلایل دقیق آن هنوز به طور کامل مطالعه نشده‌اند. سه گروه از عوامل را برشمرده‌اند. ژنتیکی: در دوقلوهای غیر همسان، ارث‌پذیری بالا (۵۰-۶۰%) مشاهده شده است. برخی از گونه‌های ژن‌هایی که برای متابولیسم سروتونین و مونوآمین‌اکسیداز (MAO-A) مسئول هستند، در شرایط محیطی نامساعد به افزایش خشونت منجر می‌شوند. عصبی: در سویوپات‌ها فعالیت قشر قدامی (کنترل اضطراب) و هیپوکامپوس (همدلی، ترس) کاهش یافته است. اجتماعی: آزار و اذیت در دوران کودکی، خانواده ناپایدار، خشونت، مثال والدین نااجتماعی. مهم: فقط بودن خودخواه نه به معنای بودن سویوپاتی است. برای تشخیص باید رفتار به خودی خود باعث رنجیدگی شود (برای خود فرد یا اطرافیان) و از معیارهای فرهنگی منحرف باشد.

علائم سویوپات در زندگی روزمره

از بیرون اغلب جذاب هستند و می‌توانند اعتماد را جلب کنند. اما به تدریج علائم نگران‌کننده ظاهر می‌شوند: دروغگویی بیمارگونه (حتی وقتی حقیقت سودمندتر است)； فقدان برنامه‌ریزی بلندمدت (زندگی روزانه دارند)； ناتوانی در حفظ شغل (تغییر مکرر مکان‌ها)； مشکلات قانونی؛ خشونت به حیوانات در دوران کودکی (علامت کلاسیک)； انگل‌زدگی (زندگی با بهره‌برداری از دیگران)； بی‌حسابی در شرایط استرس‌زا؛ احساس خستگی که به اقدامات خطرناک منجر می‌شود. آن‌ها احساس شرم ندارند و می‌توانند وقتی به دیگران آسیب می‌زنند، لبخند بزنند. اما بسیاری از سویوپات‌ها ویژگی‌های خود را پنهان می‌کنند، به ویژه زنان که تحت عنوان "نرم‌تر" یا "مظلوم" وانمود می‌کنند.

سویوپات‌ها در میان ما: حرفه و شغل

برخلاف تصور عینی، بیشتر سویوپات‌ها در زندان نیستند. آن‌ها در بین مدیران ارشد، وکلا، پلیس، پزشکان جراح، خبرنگاران، سیاستمداران یافت می‌شوند (جایی که سردسردی لازم است). بی‌حسابی آن‌ها به تصمیم‌گیری "قوی" کمک می‌کند، بدون اینکه با احساس گناه دست و پنجه نرم کنند. آن‌ها در مذاکرات موفق هستند، جایی که نیاز به فشار است. اما فقدان همدلی اغلب به ایجاد محیطی سمی در تیم‌ها منجر می‌شود، به جای این که به همکاری و فریبکاری. بنابراین در شرکت‌هایی که فرهنگ سازمانی را ارج می‌نهد، سویوپات‌ها به طور معمول برای مدت طولانی باقی نمی‌مانند.

آیا می‌توان اختلال شخصیت نااجتماعی را درمان کرد

اخبار ناامیدکننده است: درمان کامل ممکن نیست. هیچ دارویی برای آ.ش.ن وجود ندارد. درمان به کاهش خشونت، آموزش کنترل اضطراب و شکل‌گیری رفتار اجتماعی مناسب هدف دارد. از درمان شناختی رفتاری (ک.ب) و گاهی درمان متاکوگنتیو استفاده می‌شود. در برخی موارد داروهای ضدافسردگی، ضداختلالات عصبی (برای کنترل انفجارهای خشم) تجویز می‌شود. اما مشکل اصلی فقدان انگیزه سویوپات است. او نمی‌تواند خود را بیمار بداند، زیرا رفتار او به خودی خود باعث رنجیدگی او نمی‌شود (اما اطرافیان رنج می‌برند). بنابراین بیماران به طور خودجوش به دنبال کمک نمی‌روند. اغلب آن‌ها به دستور دادگاه یا تحت تهدید زندان به دنبال کمک می‌روند.

چگونه می‌توان خود را از سویوپات محافظت کرد

اگر شک کردید که شریک زندگی، همکار یا فامیل شما سویوپات است، وظیفه اصلی شما این است که نتوانید قربانی شوید. قوانین: به وعده‌ها اعتماد نکنید، اطلاعات را بررسی کنید. پول قرض ندهید، در تجارت مشترک شرکت نکنید. مرزهای سخت را تعیین کنید و از آن‌ها دفاع کنید. در دعواها شرکت نکنید - آن‌ها شما را گمراه می‌کنند. سعی نکنید او را نجات دهید یا تربیت کنید. یک دفترچه واقعیت‌ها داشته باشید (تاریخ‌ها، رویدادها) تا به گازلیتینگ نیندازید. در صورت تهدید فیزیکی به پلیس مراجعه کنید. و حتماً به روانشناس برای پشتیبانی مراجعه کنید.

سویوپاتی و قانون

در قانون جنایی، آ.ش.ن از مسؤولیت معاف نمی‌کند (برخلاف جنون). سویوپات به اعمال خود پاسخ می‌دهد. اما دادگاه می‌تواند درمان اجباری در بیمارستان روانی را به عنوان یک اقدام اضافی تجویز کند. در روسیه تشخیص ممکن است به عنوان یک عامل تسهیل‌کننده باشد، اما نه همیشه. مهم: نمی‌توان تشخیص را از راه دور داد. این کار فقط توسط روان‌پزشکان انجام می‌شود.

افسانه‌ها درباره سویوپات‌ها

افسانه ۱: همه سویوپات‌ها قاتلان زنجیره‌ای هستند. واقعیت: بیشتر آن‌ها زندگی عادی دارند، اما زندگی اطرافیان خود را خراب می‌کنند. افسانه ۲: سویوپات نمی‌تواند عشق داشته باشد. می‌تواند، اما عشق برای او مالکیت و کنترل است. افسانه ۳: سویوپات همیشه از ظاهر قابل تشخیص است. نه، آن‌ها به نظر عادی می‌رسند. افسانه ۴: می‌توان از سویوپات با تربیت خوب ساخت. نه، اختلال شکل‌ گرفته تقریباً قابل اصلاح نیست.

اختلال شخصیت نااجتماعی یکی از شدیدترین اختلالات روانی برای اطرافیان است. بیماران خود معمولاً رنج نمی‌برند، اما اطرافیان، دوستان و همکاران آن‌ها اغلب آسیب می‌بینند. بهترین استراتژی این است که به موقع تشخیص دهید و از خود دور شوید. امیدوار نباشید که عشق سویوپات را اصلاح کند. از خود مراقبت کنید.

Permanent link to this publication: