رождество و新年 در تيرول: قديمي‌ها و كيهان آلپي مقدمه: هورنوتوپ جشن كوهستاني تيرول، منطقه تاريخي در آلپ‌ها (كه امروز بين اتريچ و ايتاليا تقسيم شده)، منطقه فرهنگي منحصر به فردي است كه سنتات ريزدوي و كريسمس به عمق قديمي‌ها و قبل از مسیحيت، به صورت طبيعي با مراسم كاتوليكي آميخته شده‌اند. این ترکیب باعث ایجاد نسخه خاصی از جشن‌های زمستانی «تيرولی» شده است كه كوهستان نه تنها به عنوان دكوراسیون، بلكه به عنوان مشاركت كننده فعال در مراسم، كه معنا و شكل آن را تعیین می‌كند، عمل می‌كند. مطالعه این پدیده نیاز به رویکرد چندرشته‌ای در نقطه تلاقی اتنولوژی، علم دين و جغرافيا فرهنگي دارد. آدوفت: زمان «رائوخناچت» و دود تميزكننده آماده‌سازی برای كریسمس در تيرول با آدوفت آغاز می‌شود كه با یکی از قدیمی‌ترین عادت‌های آرچايك مشخص می‌شود — «رائوخناچت» (Rauchnacht، دودى شب) یا شب دودكشى، كه معمولاً در 5 دسامبر (روز تولد سنت نیكلاوس) و 24 دسامبر (شب كریسمس) است. مراسم شامل گردش در خانه‌ها و ساختمان‌های كشاورزی با كاردهاى چكیده است كه با بخور و گیاهان مقدس پر شده‌اند. شرکت‌كنندگان، كه اغلب لباس‌پوشیده‌اند (Nochehader)، دعاهاى را می‌خوانند و هر گوشه را دود می‌كنند. این عادت كه به عادت‌های عمومی‌گермانی برای تميزكننده‌سازی با آتش و دود از ارواح بد در شب قبل از مرز زمانى مهم (سورگشت زمستانی) بازمی‌گردد، بعدها كاتوليكى شده است. دود به صورت نمادى يك حلقه محافظتى ایجاد می‌كند كه ارواح بد و بیمارى‌ها را دور می‌كند، كه در شرایط سخت زمستان آلپى معناى عملى مكانیكى-بهداشتى دارد. واقعیت جالب: در برخی روستاهای كوهستانی در «رائوخناچت» عادتى به نام «شلانگلن» (Schlängeln) باقی مانده است، كه جوانان با سر و صدای بلند و صدای ترق و تروق يك رشته بلند یا زنجیر را در خیابان‌ها می‌گذرانند كه نماد رانده شدن زمستان و ارواح بد است. شخصيت‌های شخصی‌سازی شده زمستان: از ارواح ترسناك تا هدايتگران تيرول فولكلور به شخصيت‌های قبل از مسیحى، كه در دوره كریسمس فعال هستند، بسیار غنى است. كرامپوس و پركتن: اگر سنت نیكلاوس (نیكلایس) در 6 دسامبر به كودكان فرمانبردار هدیه می‌دهد، كرمپوس، شترمرغى با پوشش موى پوشیده و زنجیر، كه كودكان نافرمان را تنبیه می‌كند، همراه اوست. این تصویر به ارواح آلپى زمستان و هرج و مرج بازمی‌گردد. در دوره‌ى 5 تا 6 دسامبر در روستاهاى مختلف، كرمپوسلاوف — راهپیمایى لباس‌پوشیده‌هاى كرمپوس — برگزار می‌شود كه نماد رانده شدن بد است قبل از جشن روشن است. نوچههادار (Glöckler): در شب 5 ژانویه (روز تولد كریسمس) در تيرول شرقی، پروسى «گلکلر» برگزار می‌شود — مردانى در كت‌هاى نیمه‌كهكشى با موى بيرون‌زدى و كلاه‌هاى روشن در شكل ميترا، كه با نقش‌هاى زینت داده شده‌اند. آنها ناقوس‌ها را به دوش دارند و نماد ارواح خوبى هستند كه نور و باروری را می‌آورند. این عادت با شخصيت باروری «پركتن» مرتبط است و نمونه‌ى روشنى از تبدیل موجودات كوتاه‌آمد به حملكنندگان مثبت رفاه است. كریسمس: فضای مقدس كوره و آلتار خانگى كریسمس در تيرول عمیقاً خانگى و محيطى است كه به دلیل انزواى كوچكى كوچكى روستاهای كوهستانی است. كوره نه تنها به عنوان كوره، بلكه به عنوان كوره، مركز جشن است. عادتى به نام «كریپپنشauen» وجود داشت (كه در برخی جاها هنوز باقی مانده است) كه در آن، همسایگان كوره‌های خانگى را مى‌بينند كه می‌توانند ساختارهاى مکانیكى پیچیده‌ای با ده‌ها مجسمه باشند. نمایش كریسمس معروف تيرولى در روستای تلوفس — «تلهربیل» (Teller- یا Herz-Jesu-Spiel) — مистریى از تعظیم كشاورزان است كه هر 6-7 سال توسط ساكنان محلى با عهدى كه در قرن هفدهم داده شده است، اجرا می‌شود. اهمیت خاصى به شیرینی كریسمس داده می‌شود. علاوه بر كيك‌های كاكائوى (Lebkuchen)، كلتسبروت هم پخته می‌شود — نان شكل تكه كردنى در شكل طناب، حلقه یا حیوان، كه اغلب در كليسا مقدس شده و به عنوان محافظت از دام و محصول نگهدارى می‌شود. این مستقیم به ریشه‌های كشاورزی و دامداری كریسمس اشاره دارد. نو سال و كریسمس: سر و صدا، پیشگویی و محافظت كرمى كرمى جشن گرفتن نو سال در تيرول زمانى است كه با مراسم پیشگویی و جادوى صوتی است. «بلیگلن» (Bleigießen): پیشگویی با شكل سفت شده سرب یا قلعى كه در آب ریخته شده است. «كشیدن سرب» (Bleischnitt): با توجه به اینکه سرب با چاقو بریده می‌شود، درباره‌ى موفقیت در سال آینده قضاوت می‌شود. «برنشنوازن» (Bärenschnauzen): در برخی دره‌ها، لباس‌پوشیده‌هاى كشیده شده در پوست خرس (شناخته شده به عنوان شنابلپرختى) می‌روند — نماد طبیعت بیدار شده، اما همچنان خطرناك. پایان دورة: كریسمس (6 ژانویه)، كه به عنوان روز سه پادشاه معروف است (Dreikönigstag). كودكان در روستاها با لباس‌پوشیده به عنوان سه پادشاه (معمولاً با چهره‌ى سياه برای یکی از آنها) در خیابان‌ها راه می‌روند، آهنگ‌هاى را می‌خوانند و خانه‌ها را مقدس می‌كنند. آنها با كرمى روی درهاى درب می‌نویسند: C + M + B و سال (مثلاً 20*C+M+B+24). این كوتاه‌كتاب به عنوان اولیه‌هاى سه پادشاه تفسیر می‌شود (كاسپار، ملخیور، بالتازار) یا به عنوان آرزوى خیرخواهانه «Christus mansionem benedicat» (خداوند این خانه را مبارك كند). این مراسم كه جایگزین نمادهای قدیمی‌تر اروپایى است، دورة زیمستانی را به پایان می‌رساند و محافظت نمادى خانه را برای تمام سال ایجاد می‌كند. معاصرى: بين توريزم و اصالت امروز، سنت‌های كریسمس تيرولى در دو بعد وجود دارند. از یک سو، آنها برای توريزم كاموديتى شده‌اند: بازارهای كریسمس مشهور كریستكیندلماركت در اینسبروك، راهپیمایى عمومى كرمپوس، و رائوخناچت‌های اجراى شده برای مهمانان. از سوى دیگر، در دره‌های دورافتاده، این عادت‌ها همچنان معناى واقعى، ارتباطى و مقدسى برای جامعه محلى دارند، همچنان كه عملكردهاى انسجام اجتماعی، انتقال كد فرهنگى و تعامل نمادى با طبیعت سخت آلپى را انجام می‌دهند. پایان: جشن به عنوان گفتگو با كوه‌ها بنابراین، كریسمس و كریسمس در تيرول نه تنها تاریخ‌های تقویمی هستند، بلكه كركس ريتوئالى پیچیده‌ای هستند كه به محیط كوهستانی سازگارى می‌كنند. عادت‌های قدیمی‌تر تميزكننده‌سازی (رائوخناچت)، رانده شدن هرج و مرج (كرامپوس) و درخواست رفاه (گلکلر) نشان می‌دهند كه چگونه لایه‌ى ميتافيزيكى قبل از مسیحيت به راحتى در تقویم مسیحى جذب شده است، و سینكریسميكى منحصر به فردى ایجاد كرده است. در اینجا جشن، گفتگوى با كوه‌هاست: محافظت از سختى آنها، تشكر برای مرتع‌ها و تلاش برای شتاب بخشیدن به آمدن بهار به صورت جادوى. این سنتى كه كاهن لادان را براى رائوخناچت مبارك می‌كند و سه پادشاه با كرمى فرمول‌های محافظتى را روی درهاى درب می‌نویسند، نمونه‌ى روشنى از آن است كه چگونه دين عمومی‌فرم‌های پایدار و عمیقاً معنا دارى را برای زندگی در زمان مقدس در محیط خاصى ایجاد می‌كند.
© library.tj

Permanent link to this publication:

https://library.tj/m/articles/view/رزیدو-و-سال-نو-در-تیرول