تصمیم‌های معماری بحث‌برانگیز زاها حديد: بین نبوغ و تضاد

آثار زاها حديد، علیرغم شناخته شدن جهانی و جایزه‌ها، در طول تمام دوران حرفه‌ای‌اش با انتقادات شدید و حواشی همراه بود. تصمیمات معماری رادیکال او که استانداردهای موجود را شکست، اغلب موضوع بحث‌های عمومی، دعاوی قضایی و اتهامات عدم عملی، ناپایداری اخلاقی و تخریب بافت قرار گرفت. این اختلافات بخشی از میراث او بودند که ماهیت تحریک‌کننده معماری او را برجسته می‌کرد.

1. درگیری‌های بافت و اتهام به «غیربومی‌گی

پروژه: مجموعه مسکونی پیک در هنگ کنگ (The Peak، 1982-83).
این پروژه اولیه و غیرمتحقق شده، که پس از پیروزی در مسابقه به او اولین شهرت را داد، حاوی ذرات درگیری‌های آینده بود. ساختمانی به شکل صفحات کریستالی شکافته، که بالای شیب کوه «آب‌نما» می‌چرخد، به عنوان تجاوز یک هندسه مهاجم به مناظر طبیعی پذیرفته شد. منتقدان در آن مشاهده کردند که این ساختمان به انکار محیط طبیعی و مقیاس توجه نکرده است، اگرچه از دیدگاه امروز این یک پروژه پیشرو بود.

پروژه: گوگنهایم-هرمیتاژ ویلنیوس (2008، غیرمتحقق شده).
پروژه موزه‌ای که شبیه مجموعه‌ای از توفان‌ها یا یخچال‌های طبیعی است، در مرکز تاریخی ویلنیوس باعث طوفان اعتراض شد. جامعه و متخصصان حديد را متهم به ایجاد ساختمان هیولا، که مناظر شهر قدیمی (موضوع میراث جهانی یونسکو) را نابود می‌کند و کاملاً با مقیاس معماری باروک سازگار نیست، کردند. این پروژه نمونه‌ای از اتهام به «استعمار معماری» بود، زمانی که یک معماری مشهور یک حرکت خودیعقابی را به شهر تحمیل می‌کند، بدون توجه به روح و تاریخ آن. تحت فشار این پروژه لغو شد.

2. هزینه‌های عملکردی برای شکل: انتقاد از عدم عملی

پروژه: ساختمان اداره بندر آنتورپ (Port Authority، 2016).
این پروژه اجرا شده، که به شکل یک جواهر عظیم و روی یک «پای» قرار دارد، با مشکلات عملیاتی جدی مواجه شد.

اشتباهات اقلیمی: سطح‌های بزرگ شیشه‌ای به زاویه مشخصی از نور خورشید، باعث ایجاد اثر لنز بزرگ و سوختن آسفالت در محدوده مجاور و ذوب کردن اجزای پلاستیکی خودروها شد. این مشکل باید به سرعت با نصب پلیمرهای خاص روی شیشه حل شود.

复杂性 در نگهداری: شکل‌های منحصر به فرد نما و داخلی‌ها، تمیز کردن و نگهداری عادی و خدمات فنی را بسیار گران و پیچیده کرد، که نیازمند تجهیزات خاص و کوهنوردان بود.

پروژه: استادیون ملی توکیو (2012، پروژه لغو شد).
علاوه بر افزایش قابل توجه بودجه، استادیون به دلیل مشکلات دید برای تماشاگران در برخی از مکان‌ها به دلیل شکل پیچیده و کج‌الینگی سقف، مورد انتقاد قرار گرفت. بخشی از عملکرد به قربانی شکل مجسمه‌ای داده شد.

3. درگیری‌های اخلاقی و انسانی

درگیری حول استادیون جام جهانی 2022 در قطر.
حديد در مرکز یک درگیری رسانه‌ای قرار گرفت، که به شرایط کار مهاجران در ساخت استادیون خود «الوکرة» مربوط بود. وقتی که خبرنگاران دولت قطر را متهم به استثمار و مرگ کارگران کردند، حديد اعلام کرد که این «مسئولیت او نیست»، بلکه مشکل دولت و پیمانکاران است. این بیان به عنوان یک نشان از سینیکالیسم و بی‌توجهی یک معماری ستاره‌ای به هزینه‌های اجتماعی اجرای پروژه‌های بلند پروازانه او پذیرفته شد. بعداً دفتر او اعلام کرد که از مشتریان خواسته شده است که استانداردهای اخلاقی را رعایت کنند، اما خاطره باقی ماند.

پروژه تئاتر اپرای گوانگژو (2010).
دفتر حديد در مسابقه برنده شد، اما بعداً مشخص شد که معماری محلی، که در هیئت داوران بود، به طور همزمان مشاور ZHA برای این پروژه بود، که یک تضاد واضح منافع بود. این داستان سوالات را درباره شفافیت مسابقات بین‌المللی بزرگ و اخلاق رفتار دفاتر معماری جهانی برانگیخت.

4. گنده‌گی و ناکافی بودجه

تقریباً تمام پروژه‌های بزرگ حديد از افزایش قابل توجه هزینه‌ها رنج می‌بردند.

مرکز فرهنگی حیدر علی‌اف در باکو، بودجه اولیه آن حدود 250 میلیون دلار برآورد شده بود، اما برخی از داده‌ها نشان می‌دهند که هزینه نهایی به حدود 600-700 میلیون دلار نزدیک شده است.

استادیون توکیو لغو شد دقیقاً به دلیل افزایش هزینه از 1.3 میلیارد دلار اولیه به 2.2 میلیارد دلار باورنکردنی.

منتقدان ادعا کردند که فرم‌های پارامتریک این دفتر فنیا بهینه نشده‌اند و به هزینه تولید اجزای منحصر به فرد وابسته‌اند که در نهایت توسط مالیات‌دهنده یا رژیم خودکامه پرداخت می‌شود.

5. انتقاد معماری شهری: بی‌توجهی به بافت شهری

معماری حديد اغلب به دلیل ایجاد اشیاء-تنهایی، «جزیره‌های معماری»، که با ساخت و ساز اطراف خود در گفتگو نیستند، بلکه به صورت مستقل مقاومت می‌کنند، متهم شد. این موضوع به ویژه در پروژه‌های در شهرهای تاریخی صدق می‌کرد. ساختمان‌های او، اگرچه خودشان شاهکار هستند، می‌توانند بافت شهری موجود را بشکنند و فضاهای مرده، غیرانسانی اطراف خود را ایجاد کنند که تنها برای تحسین از دور مناسب هستند.

واقعیت: تناقض انتقاد

حقیقت این است که بسیاری از ویژگی‌های مورد انتقاد از نوآوری او ناشی شدند. پیچیدگی فنی و هزینه بالا بهای پرداخت برای رد از تصمیمات معمولی بود. درگیری‌های بافت به دلیل رد از هماهنگی با محیط اطراف. مشکلات اخلاقی، سایه‌ای از عملکرد جهانی است که با مشتریان سیاسی پیچیده کار می‌کند. حديد بهای پرداخت برای اولین و رادیکال بودن پرداخت کرد.

نتیجه‌گیری: قیمت انقلاب معماری
تصمیمات بحث‌برانگیز زاها حديد بازوی دیگری از نبوغ او هستند. معماری او به طور عمدی تحریک‌کننده بود، که به چالش می‌کشید صنعت ساختمان، سلیقه عمومی و استانداردهای برنامه‌ریزی موجود.

انتقاد از او نه فقط «ناپонشن» بود، بلکه بخش مهمی از دیالوگ حرفه‌ای و عمومی درباره مرزهای معماری. او سوالات را مطرح کرد:

گرانگ‌ترین بین بیان هنری و عملکرد عملی چیست؟

مسئولیت اجتماعی و اخلاقی یک معماری ستاره‌ای چیست؟

آیا معماری باید در بافت قرار گیرد یا حق دارد آن را به طور رادیکال تعریف کند؟

حديد پاسخ‌های راحت به این سوالات نداشت. او ساختمان‌هایی را باقی گذاشت که همچنان منجر به بحث، ناراحتی و تحسین می‌شوند. در اینجا قدرت میراث او است: او جهان را به بحث درباره معماری واداشت، آن را از یک پس‌زمینه زندگی به یک موضوع بحث عمومی تبدیل کرد که در آن زیبایی، سیاست، اقتصاد و اخلاق در یک حلقه ناپذیر و دردناک پیچیده شده‌اند. تضادهای او تضادهای خود زمانه جهانی‌سازی، فناوری‌های دیجیتال و «معماری به عنوان برند» هستند.

Permanent link to this publication: