شکست. این کلمه‌ای است که ورزشکاران بیشتر از آسیب‌های بدنی از آن متنفرند. در فینال شکست خوردن، در دقیقه آخر اشتباه کردن، نتوانستن به ارتفاع برسیدن. واکنش به شکست نشان‌دهنده‌ای از شخصیت است. و این واکنش در همه‌ی شرکت‌کنندگان متفاوت است: ورزشکار، مربی، هواداران و خانواده. بررسی روانشناسی شکست.

ورزشکار: از خشم تا پذیرش

واکنش اولیه‌ی منفی است. «این نمی‌توانست اتفاق بیفتد، من محکوم شدم، قاضی اشتباه کرد». سپس خشم (شکستن راکت، ضربه زدن به گوجه‌فرنگی، گریه در سکو). مذاکره (اگر نمی‌بود که سرماخوردن...). افسردگی (من بی‌ارزش‌ام). و تنها پس از آن پذیرش: «بله، شکست خوردم، باید بیشتر کار کنم». برخی از افراد سال‌ها طول می‌کشد تا به مرحله‌ی پذیرش برسند. حرفه‌ای‌ها معمولاً سریع تغییر می‌کنند — ۱۵-۲۰ دقیقه پس از بازی. آن‌ها می‌دانند که خودزنی تغییر نمی‌کند. اما برخی‌ها پس از شکست بزرگی روانی می‌شوند (مثلاً ورزشکار گیمناست که از بام به زمین افتاد در المپیک، کار خود را به پایان رساند).

مربی: آرامش بیرونی و طوفان درونی

مربی حق ندارد که ناامید باشد. باید بیاید، بغل کند، بگوید «هیچ مشکلی نیست، این هم اتفاق می‌افتد». حتی اگر درونش همه‌چیز به جوش آمده باشد. مربی می‌داند که واکنش او بر تیم تاثیر می‌گذارد. مهم این است که کار ورزشکار را بی‌ارزش نکند. نه این که بگوید «تو آماده نیستی، من گفتم». بلکه بگوید: «اشتباهات را بررسی کنیم، نتیجه‌گیری کنیم». وظیفه‌ی مربی این است که سریع توجه را به آینده‌ی نقل کند. اگر خودش به استرس می‌افتد (بوتل‌ها را پرتاب می‌کند، قاضیان را تحقیر می‌کند)، اعتبار خود را از دست می‌دهد. پس از شکست مربی اغلب به تنهایی در اتاق می‌رود تا درد خود را به تنهایی تجربه کند.

هواداران: از خشونت تا رفتن بی‌صدا

واکنش هواداران متفاوت است. هواداران ورزشی (نه تبهکاران) ممکن است تیم را بغل کنند، حتی اگر شکست خورده باشند — به خاطر خودگذشتگی. یا می‌توانند در ۵ دقیقه قبل از پایان بازی بپرند و بروند. در شبکه‌های اجتماعی موجی از انتقاد شروع می‌شود: «مربی استعفا بدهد، بازیکنان هیچ نمی‌توانند». هواداران افراطی ممکن است دعوا کنند با هواداران تیم برنده، اتومبیل را آتش بزنند، کافه را تخریب کنند. این واکنش‌ها از احساس ناعدالتی و استادگی جمعی تغذیه می‌شوند. هواداران عاقل در همان شب در پابلیک‌ها می‌نویسند: «ما با شما، پسران، در دفعه‌ی بعد خواهد شد».

خانواده: پناهگاه آرام یا فشار اضافی

برای ورزشکار، شکست در خانه ممکن است سخت‌تر از استادیوم باشد. مادر ممکن است بگوید: «من گفتم که به این نوع ورزش نرو». همسر (شوهر) — «دوباره شکست خوردی، پولی نیست». فرزندان — نمی‌دانند که چرا پدرش عصبانی است. در ایده‌آل خانواده پناهگاهی است. مادر کیک درست می‌کند، می‌گوید: «تو جوانه، دخترم، این رقابت‌ها چرندی است». همسر به آرامی می‌بوسد. فرزندان سوالات احمقانه نمی‌پرسند. اما همیشه اینطور نیست. گاهی خانواده فشار را افزایش می‌دهد و ورزشکار خود را دوچندان شکست خورده حس می‌کند: شکست خورده و کسی را ناامید کرده. به عنوان مثال، بسیاری از ورزشکاران پس از شکست به خانه نمی‌خوانند تا زمانی که خنک شوند.

چگونه شکست را پشت سر بگذاریم: روش‌های روانشناسان ورزشی

احساسات را سرکوب نکنید (به خودتان اجازه دهید که در زیر بالش فریاد بزنید، روزنامه را پاره کنید). استراحت کنید (به شبکه‌های اجتماعی نروید، اخبار نخوانید). به علاقه‌های خود بپردازید (صید ماهی، تماشای فیلم، صحبت با دوستان خارج از ورزش). مثبت بیندیشید: «من آسیب ندارم، من سالم هستم». اشتباهات را تحلیل کنید: روی کاغذ بنویسید که چه باید تغییر کند. از قاضیان و رقبا نبخشید — این راه به جایی نمی‌رسد. پس از ۲-۳ روز به تمرین‌ها برگردید، با ساده‌ترین تمرین‌ها شروع کنید.

شکست پایان نیست. این شروعی برای بلندتر رفتن است. تاریخ هزاران مثال دارد که ورزشکاران پس از شکست در المپیک برنده شده‌اند. مهم واکنش صحیح است. و پشتیبانی کسانی که کنار شما هستند.

Permanent link to this publication: