از دیدگاه علم، خوشبختی نه تنها یک احساس موقتی است، بلکه یک مجموعه پیچیده از عوامل روانشناختی، عصب‌شناختی و حتی ژنتیکی است. دانشمندان آن را خوشبختی موضوعی (subjective well-being) می‌نامند که از سه عنصر اصلی تشکیل شده است:

1. حضور احساسات مثبت (شادی، لذت، هیجان).

2. عدم وجود احساسات منفی (غم، خشم، اضطراب).

3. رضایت کلی از زندگی (ارزیابی شناختی زندگی به عنوان خوب و meaningful).

بیایید ببینیم که علوم مختلف چه چیزی در این مورد می‌گویند.

1. روانشناسی خوشبختی

روانشناسان چندین عامل کلیدی را شناسایی کرده‌اند که به طور پایدار با احساس خوشبختی مرتبط هستند:

• روابط اجتماعی: این شاید قوی‌ترین پیش‌بینی‌کننده باشد. روابط با کیفیت و عمیق با خانواده، دوستان و جامعه احساس تعلق و پشتیبانی به ما می‌دهد.

• احساس هدف و معنا: افرادی که باور دارند زندگی آن‌ها معنا دارد و آن‌ها در چیزی بیش از خودشان مشارکت دارند، معمولاً خوشبختر هستند. این می‌تواند کار، سرگرمی، داوطلبی یا مراقبت از خانواده باشد.

• وضعیت "جریان": غرق شدن در کار جالب و به طور جزئی پیچیده، زمانی که زمان متوقف می‌شود و شما به طور کامل تمرکز کرده‌اید.

• پرستش سپاسگزاری و نیکوکاری: توجه به چیزهای خوب در زندگی و انجام اعمال نیکوکارانه، "مراکز پاداش" مغز را فعال می‌کند.

• پذیرش خود و احساسات: دنبال کردن خوشبختی دائمی ضدproductive است. افراد روانشناختی سالم تمام طیف احساسات را، از جمله غم، به عنوان بخشی از زندگی می‌پذیرند.

2. عصب‌شناختی خوشبختی

خوشبختی پایه شیمیایی دارد. چندین نئوکمیتر و هورمون برای احساسات مثبت ما مسئول هستند:

• دوپامین: به عنوان "هورمون پاداش" شناخته می‌شود. هنگامی که منتظر یا دریافت چیزی خوشایند هستیم (غذا، دستیابی به هدف، تحسین)، آزاد می‌شود. این یک موتور و محرک برای میل‌ها است.

• سیروتونین: تنظیم حالت روانی، اشتها و خواب را انجام می‌دهد. سطح پایین سیروتونین با افسردگی مرتبط است. این ماده احساس آرامش و اعتماد به نفس ایجاد می‌کند.

• اکسی توسین: "هورمون آغوش‌ها" یا "هورمون عشق". هنگام ارتباطات اجتماعی، نزدیکی فیزیکی و اعتماد، آزاد می‌شود. این ماده ارتباطات اجتماعی را به طور قوی تقویت می‌کند.

• اندورفین: "ماده بی‌درد". در پاسخ به استرس و بار فیزیکی (مثلاً "ایفای نقش دویدن") تولید می‌شود، احساس سبکی و کاهش درد ایجاد می‌کند.

نتیجه مهم: خوشبختی نه سطح بالا دائمی این مواد است، بلکه تعادل سالم و توانایی مغز برای استفاده موثر از آن‌ها.

3. ژنتیک خوشبختی

مطالعات بر روی دوقلوها نشان می‌دهد که خوشبختی دارای یک عنصر ارثی است. دانشمندان برآورد می‌کنند که حدود 30-50% از "سطح پایه خوشبختی" ما توسط ژنتیک تعیین می‌شود. این را "نقطه تعیین خوشبختی" (happiness set point) می‌نامند.

پس از وقایع مثبت یا منفی قوی (برد در قرعه‌کشی یا از دست دادن شغل) سطح خوشبختی معمولاً به این نقطه فردی برمی‌گردد. اما این پایان نیست! 50-70% باقی‌مانده بستگی به افکار، اعمال و استراتژی‌های رفتاری ما دارد.

4. روانشناسی تکاملی

از دیدگاه تکاملی، "خوشبختی" مکانیزمی است که ما را به اقداماتی که برای بقا و تولید مثل مفید هستند، تحریک می‌کند:

• دوپامین ما را به جستجوی غذا و شریک زندگی تحریک می‌کند.

• اکسی توسین ارتباطات اجتماعی را تقویت می‌کند که برای بقا در گروه ضروری هستند.

• احساس رضایت پس از دستیابی به هدف رفتار مفید را تثبیت می‌کند.

رسمی‌ترین دستورالعمل علمی برای خوشبختی (بر اساس داده‌ها)

علم پیشنهاد می‌دهد که به جای دنبال کردن لذت‌های موقتی (خوشبختی هدونیک)، تلاش کنید در چیزی که خوشبختی بلندمدت را فراهم می‌کند، سرمایه‌گذاری کنید (خوشبختی ایدئال):

1. در روابط سرمایه‌گذاری کنید. با نزدیکان خود وقت بگذرانید و ارتباطات را عمیق‌تر کنید.

2. سپاسگزاری کنید. به طور منظم سه تا پنج چیز، که امروز از آن‌ها سپاسگزارید، یادداشت کنید یا به یاد بیاورید.

3. به دیگران کمک کنید. نیکوکاری، مراکز لذت مغز را فعال می‌کند.

4. جریان پیدا کنید. به کاری که شما را به طور کامل غرق می‌کند، بپردازید.

5. ورزش کنید. فعالیت فیزیکی یک ضدdepresant طبیعی قوی است.

6. هوشیاری (mindfulness) را تمرین کنید. توانایی زندگی "در اینجا و حالا" اضطراب در مورد آینده را کاهش می‌دهد.

نتیجه‌گیری: از دیدگاه علمی، خوشبختی نه یک نقطه پایان، بلکه یک فرآیند و مهارت است. این نتیجه زندگی ما، افکار ما و مهم‌تر از همه، کیفیت روابط ما با دیگران است.

Permanent link to this publication: