10 ژوئن 2026. کلن. شهری که بمباران‌ها و آوارها را به خاطر می‌آورد، اما هرگز نام‌ها را فراموش نمی‌کند. در این روز و روز بعد، یازده ژوئن، ۶۵ سنگ برنجی جدید بر روی پل‌های کلن ظاهر شدند. سنگ‌های موانع. ۳۰۰۰-مین سنگ در تاریخ شهر. مراسم، که دو روز طول کشید، نه تنها یک رسم بود، بلکه عملی از شجاعت مدنی و یادبود خانوادگی شد.

سنگ‌های موانع چیست

سنگ‌های موانع (Stolpersteine) پلاک‌های برنجی به اندازه ۱۰ در ۱۰ سانتی‌متر هستند که در پیاده‌روها جلوی خانه‌هایی که در آنجا قربانیان نازی‌ها زندگی می‌کردند، نصب شده‌اند. پیشنهاددهنده این پروژه هنرمند آلمانی گونتر دمینگ است. از سال ۱۹۹۲ تاکنون او بیش از ۱۰۰۰۰۰ سنگ را در سراسر اروپا نصب کرده است. روی هر سنگ، نام، تاریخ تولد، تاریخ اخراج و مکان مرگ حک شده است. ایده: شما در خیابان راه می‌روید، خم می‌شوید (موانع) و می‌خوانید. شما یادآوری می‌کنید. شما فراموشی را نمی‌دهید.

۳۰۰۰-مین سنگ کلن

۱۱ ژوئن ۲۰۲۶ یک جشن دوگانه بود. در خیابان روبنزشتراسه (Rubensstraße ۲۵-۲۷) ۳۰۰۰-مین سنگ در کلن نصب شد. این سنگ به هانا گرونباوم تخصیص داده شده است. هانا یک یهودی بود که در سال ۱۹۴۲ اخراج شد و در کمپ به قتل رسید. اقوام هانا که از طریق آرشیو‌ها پیدا شدند، از اسرائیل و ایالات متحده به مراسم آمدند. آنها وقتی سنگ را در پیاده‌رو نصب می‌کردند، گریه می‌کردند. گونتر دمینگ، که اکنون به نزدیکی ۸۰ سالگی رسیده است، شخصاً حضور یافت و در نصب پلاک‌ها کمک کرد.

دو خانواده در خیابان فیشینه‌ها

در ۱۰ ژوئن در خیابان فیشینه‌ها ۵۸ مراسم برای خانواده نویگارتن برگزار شد. کورت نویگارتن، همسر او گreta و دو فرزندشان. همه آنها در اشنویتس کشته شدند. همسایگان که اکنون در این خانه زندگی می‌کنند با گل‌ها بیرون آمدند. آنها گفتند: «ما نمی‌دانستیم، اما اکنون ما یاد خواهیم کرد». در خیابان دیگر، کالشایر وگ ۲۹، سنگ‌هایی برای اوتو ریتزر نصب شد که به دلیل «آماده‌سازی برای خیانت به دولت» در سال ۱۹۴۴ اعدام شد. اوتو یک کمونیست بود. نوه او، دختری ۲۰ ساله، شعری به زبان آلمانی و عبری خواند.

پدر و دختر در خیابان شپیه‌رن

صبح ۱۰ ژوئن در ساعت ۹:۰۵ در خیابان شپیه‌رن ۸ و ۱۰ سنگ‌هایی برای یوزف رزنباوم و دختر او اورنا مارتی دال نصب شد. یوزف یک تاجر و عضو باشگاه کوهنوردی کلن بود. او در سال ۱۹۳۵ از باشگاه اخراج شد. دختر اورنا با یک «آریایی» ازدواج کرده بود، اما این کار او را نجات نداد. آنها به ریگا اخراج شدند و در آنجا مردند. باشگاه کوهنوردی یک هیئت نمایندگی برای عذرخواهی فرستاد. آنها گل‌های ایدلویس روی سنگ‌ها گذاشتند.

تکنیک نصب و نمادین

هر سنگ کار دستی است. ابتدا کاری بر روی برنج حک می‌کند، سپس کارگران یک تکه از کف پیاده‌رو را بیرون می‌کنند، سنگ را در ملات سیمان قرار می‌دهند. این کار حدود ۱۵ دقیقه طول می‌کشد. معمولاً در مراسم: هنرمند دمینگ یا دستیارهای او، نمایندگان شهر، دانش‌آموزان، همسایگان، اقوام (اگر پیدا شوند) حضور دارند. سنگ دقیقاً در جایی که درب خانه بود نصب می‌شود. نمادین است: شما بر روی آن می‌ایستید، اما مهم این است که خم می‌شوید. یادبود نیاز به تلاش دارد.

کلن و سنگ‌های آن: تاریخ پروژه

اولین سنگ در کلن در سال ۲۰۰۳ نصب شد. از آن زمان این شهر یکی از پیشروان در آلمان در تعداد Stolpersteine شده است. این به دلیل موزه مستندسازی دوره نازی‌ها (NS-DOK) است که جستجو از قربانیان و ارتباط با اقوام را هماهنگ می‌کند. در سال ۲۰۲۶ موزه ۳۰ سالگی خود را جشن گرفت. مدیر موزه ورنر یونگ در مراسم گفت: «هر سنگ یک انسان است، نه یک عدد».

مخالفان سنگ‌ها

همه در کلن از این پروژه حمایت نمی‌کنند. برخی از مالکان خانه از نصب سنگ‌ها در پیاده‌رو خودداری می‌کنند، زیرا آن را «آزاردهنده» می‌دانند. همچنین انتقادهایی وجود دارد: می‌گویند که سنگ‌ها نباید روی کف پیاده‌رو نصب شوند، جایی که بر روی آنها قدم می‌زنند. دمینگ پاسخ می‌دهد: «ما بر روی گذشته می‌ایستیم، اما نباید آن را پایمال کنیم». در سال ۲۰۲۶ چندین اعتراض وجود داشت، اما مراسم بدون حادثه برگزار شد.

ارزش آموزشی

در بسیاری از مراسم دانش‌آموزان حضور داشتند. به آنها بروشورهایی با بیوگرافی قربانیان داده شد. معلمان بعداً در کلاس‌های تاریخ درباره آن بحث کردند. سنگ‌های موانع نه تنها یادبودها هستند، بلکه «درس‌های خیابانی» هستند. هر سال در کلن دانشجویان داوطلب سنگ‌ها را از خاک و اکسیدها تمیز می‌کنند. این نیز یک مراسم است.

۱۰ و ۱۱ ژوئن ۲۰۲۶ کلن ۶۵ نام به لیست یادبودهای خود افزود. هزاران نفر از این سنگ‌ها عبور کردند، اما کسی متوجه نشد. اما کسانی که ایستادند، خم شدند، خواندند — آنها به یاد آوردند. مراسم نصب سنگ‌ها یک وعده است. وعده فراموشی نکردن. تا زمانی که سنگ‌ها هستند، یادآوری هم هست: «هرگز دوباره».

Permanent link to this publication: