چگونه می‌توان عفونت انگلی را تشخیص داد

انگل‌زدگی، یا عفونت توسط انگل‌ها، بیماری‌های انگلی‌زایی شایع هستند که می‌توانند بدون نشانه‌ای قابل توجه یا تحت شکل بیماری‌های دیگر پنهان بمانند. علائم انگل‌زدگی متنوع هستند و بستگی به نوع انگل، مکان آن و مدت زمان حمله دارند. به برخی از علائم اصلی انگل‌زدگی در انسان نگاهی بیندازیم.

بیشتر اوقات انگل‌زدگی به صورت تصادفی در معاینات برنامه‌ریزی شده یا زمانی که فرد به دلیل شکایت از ناراحتی عمومی به پزشک مراجعه می‌کند، تشخیص داده می‌شود. عدم وجود علائم واضح تضمین نمی‌کند که انگل‌ها وجود ندارند، بنابراین مهم است که علائم کلیدی را بشناسیم و به موقع به مراقبت‌های پزشکی مراجعه کنیم.

علائم عمومی مسمومیت

در طول فرآیند زندگی، انگل‌ها مواد شیمیایی سمی تولید می‌کنند که بدن انسان را مسموم می‌کنند. این باعث بروز علائم زیر می‌شود:

• خستگی مفرط و ضعف، کاهش توانایی کار;
• دردسرسری و گیجی سر;
• تحریک‌پذیری زیاد و اختلالات خواب;
• دمایی زیر فشار (37,0–37,5 °C) بدون دلیل قابل توجه;
• واکنش‌های آلرژیک: خارش و التهاب پوستی، کهیر، خارش پوستی.

این علائم اغلب به استرس، خستگی یا بیماری‌های فصلی نسبت داده می‌شوند، اما ترکیب آنها، به ویژه در صورت وجود عوامل خطر، باید باعث اضطراب شود.

اختلالات گوارشی

چون بیشتر انگل‌ها در روده ساکن هستند، دستگاه گوارش اولین قربانی است. برخی از علائم معمول عبارتند از:

• درد شکم، اغلب در ناحیه ناف، به صورت دردناک یا سوزنده;
• تهوع، گاهی استفراغ;
• گاز، نفخ شکم;
• اسهال یا، برعکس، استفراغ مزمن;
• تغییر در اشتها (افزایش یا کاهش ناگهانی);
• کاهش وزن با تغذیه معمول.

در صورت ادامه انگل‌زدگی ممکن است حالت‌های کمبود رخ دهند که با اختلال در جذب مواد مغذی مرتبط هستند و منجر به آنامی، هیپوویتامینوز و استهلاک عمومی بدن می‌شوند.

علائم خاص

برخی از علائم برای نوع خاصی از انگل‌ها مشخص هستند. این علائم به پزشک کمک می‌کنند تا تشخیص اولیه‌ای انجام دهد:

• خارش شدید در ناحیه شکمک، که در شب تشدید می‌شود — نشانه‌ای رایج از انگل‌زدگی انگل‌های روده‌ای (انگل‌زدگی انگل‌های روده‌ای);
• آسم، تنگی نفس، درد در ناحیه سینه — می‌تواند نشان‌دهنده حرکت لاروهای انگل‌های آسکارید از طریق ریه‌ها (انگل‌زدگی آسکارید);
• زردی پوست و سفیدی چشم‌ها، درد در ناحیه کبدی — می‌تواند نشانه‌ای از آسیب به کبد و مسیرهای صفراوی باشد (مثلاً در حالت انگل‌زدگی اپیتوروز);
• خارش پوستی، آکنه، تورم — اغلب در حالت انگل‌زدگی توکسوکاروز و دیگر انگل‌زدگی‌های بافت‌ها دیده می‌شود;
• دندان‌گرزی در خواب (بروکسزم) — اگرچه این علامت به طور خاص خاصی نیست، اما اغلب با انگل‌زدگی‌های گلیستی در کودکان همراه است.

علائم آسیب به سیستم عصبی

نئوتوکسین‌هایی که توسط انگل‌ها تولید می‌شوند می‌توانند بر سیستم عصبی مرکزی تأثیر بگذارند. در افراد مبتلا به انگل‌زدگی اغلب مشاهده می‌شود که:

• بی‌خوابی یا خواب سطحی و ترسناک;
• افزایش اضطراب، حالات افسردگی;
• کاهش تمرکز و کاهش حافظه;
• در کودکان — تاخیر در رشد روانی و حرکتی، عصبانی بودن، اشکال در گریه.

تشخیص انگل‌زدگی

برای شناسایی انگل‌ها از روش‌های زیر برای تشخیص استفاده می‌شود:

• مطالعه میکروسکوپی مدفوع برای تخم انگل‌ها (کپواسکوپسی);
• سابقه‌گیری از انگل‌زدگی انگل‌های روده‌ای (وجود انگل‌های روده‌ای);
• آزمایش‌های سرولوژیکی خون (ایفای‌آ) برای شناسایی آنتی‌بادی‌های به ویژه به انگل‌ها;
• تکنیک پلیمراز زنجیره‌ای (پس‌) برای شناسایی DNA انگل‌ها;
• روش‌های ابزارهای: اسکن‌های فوق‌سونوگرافی، رادیوگرافی، اندوسکوپی در صورت نیاز.

توجه به دقت آزمایش‌ها

نتیجه منفی یک بار از آزمایش مدفوع تضمین نمی‌کند که انگل‌زدگی وجود ندارد. تخم انگل‌ها هر روز در مدفوع منتشر نمی‌شوند، بلکه با تناوب مشخصی هستند. بنابراین برای دریافت نتیجه دقیق، توصیه می‌شود که آزمایش مدفوع را حداقل سه بار با فاصله چند روز انجام دهید.

درمان انگل‌زدگی

تجویز داروهای ضد انگل باید تنها پس از تأیید تشخیص توسط پزشک انجام شود. خوددرمانی می‌تواند خطرناک باشد، زیرا انواع مختلف انگل‌ها نیاز به داروهای مختلف دارند. علاوه بر این، بسیاری از داروهای ضد انگل عوارض جانبی و禁忌 دارند. درمان معمولاً شامل موارد زیر است:

• استفاده از داروهای ضد انگل خاص (مثلاً آلبندازول، مبنه‌دازول، پیرونتل و دیگران);
• درمان ضد حساسیت برای کاهش واکنش‌های آلرژیک;
• بازسازی میکروبی روده با استفاده از پروبیوتیک‌ها;
• بررسی مجدد پس از پایان دوره درمان.

پیشگیری از انگل‌زدگی

پیشگیری از انگل‌زدگی بسیار ساده‌تر از درمان آن است. برخی از اقدامات اصلی پیشگیری شامل موارد زیر هستند:

• شستشوی دقیق دست‌ها با صابون قبل از غذا خوردن و پس از استفاده از دستشویی;
• استفاده از مواد غذایی شسته شده، میوه‌ها، سبزیجات و گیاهان;
• استفاده از حرارت کافی برای شستن گوشت و ماهی;
• جوشاندن یا فیلتر کردن آب آشامیدنی;
• cleansing مرتب در مناطق مسکونی;
• پیشگیری از انگل‌زدگی حیوانات خانگی;
• کورس‌های پیشگیری از انگل‌زدگی برای کودکان در جمعیت‌های سازمان‌یافته با تجویز پزشک.

در صورت مشاهده هرگونه علائم مشکوک، به ویژه اگر این علائم با عوامل خطر (تماس با حیوانات، مصرف غذاهای نپخته یا نیمه پخته، سفر به کشورهای گرمسیری) ترکیب شوند، باید به پزشک عمومی، عفونت‌شناس یا پزشک انگل‌شناس مراجعه کرد. تشخیص به موقع و درمان مناسب می‌تواند از بروز عوارض جدی جلوگیری کرده و سلامت را حفظ کند.

Permanent link to this publication: