یوری گagarin: راهی به کیهان — 108 دقیقه‌ای که جهان را تغییر داد

یوری آلکسیویچ گagarin (۱۹۳۴–۱۹۶۸) کسی است که نام او در همه قاره‌ها شناخته می‌شود. اولین پرواز به فضا او را همیشه در تاریخ ثبت کرد و او را از یک خلبان ناشناخته به یک شخصیت افسانه‌ای تبدیل کرد. اما پشت این پیروزی کارهای عظیم، خطر و شخصیت منحصر به فردی که کار خود را به کمال رساند، بود.

کودکی و انتخاب راه

یوری گagarin در ۹ مارس ۱۹۳۴ در روستای کلوشینو استان اسمولنスク در یک خانواده کشاورزی به دنیا آمد. دوران کودکی او در سال‌های دشوار جنگ سپری شد. اشغال، ویرانی، گرسنگی دائمی — همه این‌ها شخصیت او را تقویت کرد. پس از جنگ خانواده او به گژاتسک (امروزه گagarin) نقل مکان کردند، جایی که یوری به مدل‌سازی هواپیما علاقه‌مند شد و سپس به دانشکده فنی سارатов و همچنین به باشگاه هوایی وارد شد.

در سال ۱۹۵۵ گagarin اولین پرواز خود را بر روی هواپیمای یاک-۱۸ انجام داد. پس از فارغ‌التحصیلی با افتخار از اولین دانشکده هوایی چکالوف در اورنبرگ، او به عنوان خلبان جنگنده مشغول شد. کیهان در آن زمان به نظر می‌رسید که فانتزی است، اما توانایی و خونسردی جوان لایتننت گagarin توجه انتخاب‌کنندگان را جلب کرد.

انتخاب و لبخند گagarin

در سال ۱۹۵۹ در اتحاد جماهیر شوروی набор مخفی برای اولین گروه کسانی که به عنوان فضانورد انتخاب می‌شوند، آغاز شد. معیارها سخت بودند: سن تا ۳۵ سال، قد تا ۱۷۰ سانتی‌متر (به دلیل اندازه سفینه‌ی وستوک)، سلامت عالی، آمادگی هوایی ایده‌آل و وزن تا ۷۲ کیلوگرم. از سه هزار کاندیدا بیست نفر انتخاب شدند و سپس شش نفر که به تمرین‌های نهایی پرداختند.

گagarin از نظر فیزیکی قوی‌ترین نبود. به عنوان مثال، Гермان تیتوف بهترین نتایج را در سانتریفوژ و کابین حرارتی نشان داد. اما گagarin چیزی داشت که قابل اندازه‌گیری نبود — استحکام روانی بی‌نظیر، شادی، فروتنی و جذابیت. در جلسه پنهانی کمیته دولتی دقیقاً او را به عنوان خلبان اولین وستوک تأیید کردند. تیتوف به عنوان دوبلور باقی ماند.

پرواز مخفی: «بریم!»

۱۲ آوریل ۱۹۶۱ در ساعت ۹:۰۷ به وقت مسکو (۶:۰۷ به وقت هماهنگی جهانی) راکت پرتابی وستوک-ک با سفینه‌ی وستوک-۱ از پایگاه فضایی بایکونور شروع به پرواز کرد. گagarin در داخل کپسول تقریباً به صورت خودکار بود — سیستم به گونه‌ای طراحی شده بود که خطاهای خلبان را حذف کند. اما در هر لحظه فضانورد می‌توانست کاور را باز کند و کد مدیریت دستی را آزاد کند.

پیش از شروع، گagarin جمله‌ای گفت که به یک نقل قول معروف تبدیل شد: «بریم!». در مدار او ۱۲۸ دقیقه ماند و یک دور از زمین را طی کرد. حداکثر ارتفاع پرواز ۳۲۷ کیلومتر بود. در طول حالت بی‌وزنی، فضانورد به طور مداوم به زمین گزارش داد که حال خود را چگونه حس می‌کند، آب می‌خورد و در دفترچه پرواز نوشت.

فرود و پیروزی با عنوان «مخفی

آپاراتور فرود وارد جو شد، اما در ارتفاع حدود ۷ کیلومتر گagarin با استفاده از کاتاپولت از آن خارج شد — بر اساس قوانین فدراسیون هوایی بین‌المللی (FAI) پرواز فقط در صورت فرود در داخل سفینه به حساب می‌آمد. برای اینکه رکورد به صورت رسمی ثبت شود، این جزئیات چندین دهه مخفی ماند.

گagarin با چتر نجات در نزدیکی روستای اسمولوفکا در استان اسمولنسک فرود آمد. اولین کسانی که او را استقبال کردند همسر یک چوب‌بر و دختر نوه او بودند. سپس ارتش آمد.

ТАSS پیام اضطراری منتشر کرد. کل جهان در شگفتی فرو رفت: انسانی به فضا رفت و زنده برگشت. برای اتحاد جماهیر شوروی این پیروزی نه تنها یک پیروزی علمی-تکنولوژیکی بود، بلکه یک سلاح قدرتمند ایدئولوژیک در میانه جنگ سرد.

تور جهانی و عشق مردم

بلافاصله پس از پرواز گagarin، او در سفرهای پیروزمندانه‌ای به ده‌ها کشور منتظر بود. او توسط پادشاهان و رؤسای جمهور استقبال شد، به او خودروها و کلیدهای طلایی از شهرها هدیه داده شد. در لندن ملکه الیزابت دوم از آداب و رسوم سرکش شد و با او در یک شام عکس گرفت، او را «انسان غیر زمینی» نامید. لبخند و سادگی گagarin یخ جنگ سرد را آب کرد، اگرچه او اعتراف کرد که وظیفه سفیر صلح برای او خسته‌کننده بود.

در سال ۱۹۶۲ او به عنوان نماینده مجلس شوروی بالاترین انتخاب شد و در سال ۱۹۶۳ عنوان سرگرد را دریافت کرد. اما برای پروازهای فضایی جدید او کمتر آماده می‌شد: رهبری کشور او را به عنوان قهرمان اصلی محافظت می‌کرد.

مرگ تراژیک و نسخه‌های فاجعه

۲۷ مارس ۱۹۶۸ گagarin با خلبان آموزشی ولادیمیر سروگین در یک پرواز آموزشی بر روی میگ-۱۵وت‌ای در منطقه روستای نووسلوفوو استان ولادیمیر به زمین افتاد. بررسی توسط ژنرال‌لایتننت هوایی، آینده فضانورد جرج بیرگوفی انجام شد. کمیته به هیچ دلیل خاصی نرسید: شرایط آب و هوایی پیچیده، مانورهای سریع برای جلوگیری از برخورد با مетеوسونده و حتی خطای فنی در پرواز را نام بردند.

میراث اولین فضانورد

یوری گagarin تنها یک شخصیت تاریخی نیست. در سال ۲۰۲۶، اولین پرواز او ۶۵ ساله شد و نام او در ده‌ها بنای یادبود، خیابان‌ها، مراکز علمی و حتی در кратر روی ماه جاودانه شده است. مهم‌ترین دستاورد گagarin این بود که ثابت کرد کیهان تحت کنترل انسان است و عصر پروازهای فضایی را باز کرد. ۱۲۸ دقیقه او هزاران نفر را در زمین به مهندسین، دانشمندان و محققان تبدیل کرد.

«وقتی روی ماهواره‌ای در مدار زمین پرواز می‌کنم، می‌بینم که چقدر زیباست — نوشت گagarin. — مردم، باید این زیبایی را حفظ و افزایش دهیم، نه نابودش کنیم». این کلمات امروز به عنوان وصیتنامه به نظر می‌رسند.