کریسمس و سال نو در آلپ: ترکیب اثنوفرهنگی در کرونوتوپ کوهستانی

مقدمه: جشن به عنوان سیستم سازگاری

منطقه آلپ که شامل سرزمین‌های اتریش، سوئیس، آلمان، ایتالیا، فرانسه و اسلوونی است، آزمایشگاهی منحصر به فرد برای حفظ و تغییر سنت‌های کریسمس و سال نو به شمار می‌رود. انزوا و شرایط جوی سخت در دره‌ها به حفظ رituال‌های عمیقاً باستانی و غیرمسیحی کمک کرده است که پس از آن به یک سینکراتیک پیچیده با آیین‌های کاتولیک و پروتستانی تبدیل شده‌اند. جشن‌های زمستانی در آلپ نه تنها یک رویداد مذهبی، بلکه یک سیستم سازگاری پیچیده است که به مقابله نمادین با تاریکی و سرما، تضمین رفاه جامعه و هماهنگی روابط انسان با طبیعت کوهستانی کمک می‌کند.

آدووکت (انتظار کریسمس): زمان پاکسازی و انتظار

دوره انتظار کریسمس (آدووکت) در آلپ پر از اعمال محافظتی است که به محافظت از خانه و مزرعه در تاریک‌ترین زمان سال کمک می‌کنند.

گلدان آدووکت با چهار شمع، که امروزه در سراسر جهان شناخته شده است، ریشه آلپایی دارد. او در اواسط قرن نوزدهم توسط یوهان هرینک وایهرن، یک متفکر پروتستانی هامبورگ، معرفی شد که از یک عادت عامه‌پسند به عنوان پایه‌گذار استفاده کرد تا حلقه یا گلدان از کاج تزیین کند. اما در آلپ یک ریتوال قدیمی‌تر به نام «رائوخناچت» (Rauchnacht، "شب دود") وجود دارد — دود کردن خانه‌ها و چراگاه‌ها با مشک و گیاهان مقدس در شب‌های خاص قبل از کریسمس (معمولاً 5-6 و 24 دسامبر). هدف — بیرون کردن ارواح بد و پاکسازی فضای. در برخی مناطق سوئیس و اتریش، این کار توسط رژه‌کنندگان "ناتخود" (Nachtumzüge) انجام می‌شود.

شخصیت فرشته نیکولای (6 دسامبر) در آلپ اغلب همراه با "دیو" (Knecht Ruprecht) نیست، بلکه یک گروه از موجودات زیرزمینی است. در تیرول و زالتسبورگ اتریش، این موجود "کرامپوس" است — موجودی رگه‌دار و پوشیده از مو با زنجیر، که نماد نیروهای نا آرام زمستان و هرج و مرج است. رژه‌های او (Krampuslauf) به عنوان یک روان‌درمانی جمعی عمل می‌کند — نمایش و بیرون کردن ترس.

کریسمس: محرمانه، هنر دستی و صدا

کریسمس آلپایی با محرمانگی و تمرکز بر خانواده و سنت‌های هنر دستی تفاوت دارد.

مجسمه‌های کریسمس (Krippe): ایجاد مجسمه‌های خانگی و کلیسایی کریسمس هنر بالایی است. به ویژه "بازی‌های کریسمس" (Krippenspiele) مکانیکی در جنوب تیرول و باواریا معروف هستند، جایی که سیستم‌های پیچیده‌ای از اهرم‌ها باعث حرکت ده‌ها مجسمه می‌شوند و صحنه‌های انجیلی را بازی می‌کنند. در منطقه زالتکامرگوت (اتریش) یک سنت منحصر به فرد از مجسمه‌های چوبی "فایورکرایستن" (Feuerkristen) توسعه یافته است که خانواده مقدس را در لباس‌های محلی آلپ نشان می‌دهد.

کد آکوستیک: علاوه بر بعد بصری، اندازه‌گیری مهمی از جشن است. زنگ کریسمس در آلپ دارای اهمیت خاصی است: در سوئیس هنوز "کریستکیندلیسگلوی" (Christkindliglöi) انجام می‌شود — یک زنگ طولانی و متعهدی از زنگ‌های ساعه در شب کریسمس، که تولد مسیح را اطلاع می‌دهد. در روستاهای اتریشی، عادت "آنسینگ" (Ansingen) حفظ شده است — خواندن آواز کولاد در کلیساهای جاده‌ای و صلیب‌ها.

آشپزی: میز شام بازتابی از بنای کشاورزی و دامداری فرهنگ است. غذای سنتی در سوئیس (به ویژه در زوریخ) "زولی" (Zöleri) است — ریشه‌ای پخته شده از هویج با سس‌های گوشتی. در جنوب تیرول، "شلوفکرپفن" (Schlupfkrapfen) پخته می‌شود — پیراشکی‌های بزرگ با کلم ترش. این غذاهای نشان‌دهنده ارتباط با محصولات محلی و نیاز به غذای پر انرژی در زمستان هستند.

سال نو: جادو و پیشگویی

جشن سال نو (سیلویستر) در آلپ دارای ویژگی‌های روشن از جادوی صوتی و آتشین است که به بیرون کردن نیروهای بد سال قدیم کمک می‌کند.

«سیلویستركلاوسن» (Silvesterklausen) در کانتون آپنцелل سوئیس یکی از قدیمی‌ترین آیین‌ها است. در 31 دسامبر، رژه‌کنندگان با کلاه‌های بزرگ و تزیین شده از کیسه‌های گاو، چوب و پر، ("کلاوسن") از روستاها می‌گذرند، با زنگ‌های گاو و صداهای عجیب از تکه‌های چوب، هدفشان پاکسازی روستا از ارواح بد و فراخوانی باروری است. این یک نمونه خالص از آیین‌های غیرمسیحی است که تنها به نام سنت سیلویس به نامگذاری شده است.

«بلهگس» (Bleigiessen): یک پیشگویی گسترده در آلپ آلمان‌زبان، که شامل قالب‌های سرد شده از سرب یا قلع ریخته شده در آب است. از شکل شکل‌گیری شده پیشگویی می‌شود.

رژه‌های آتش و چرخ‌ها: در باواریا، تیرول و فورارلبرگ، "زنی‌های جادویی" از علف‌ها می‌سوزانند و چرخ‌ها یا قوطی‌های آتشین از کوه‌ها را می‌چرخانند، که نماد چرخش خورشید و سال قدیم است. این سنت مستقیماً به آیین‌های آلمانی خورشید و آتش برمی‌گردد.

بیموت (6 ژانویه): علامت‌گذاری نهایی فضای

دوره جشن‌های زمستانی با بیموت (بیموت، "روز سه پادشاه") به عنوان "روز سه پادشاه" به پایان می‌رسد. در آلپ این روز هنوز دارای عملکرد عملی و محافظتی است. کودکان، لباس‌پوشیده به عنوان سه پادشاه، از خانه به خانه می‌روند، آواز می‌خوانند و خانه‌ها را مقدس می‌کنند. آنها با موم روی درها یا قفل‌ها نوشته‌های مقدسی می‌نویسند: "C+M+B" با ذکر سال (مثلاً 20*C+M+B+24). این حروف به عنوان نام‌های اولیه سه پادشاه (کاسپار، ملخیور، بالتازار) یا به عنوان کوتاه‌نویسی لاتین "Christus mansionem benedicat" ("خداوند این خانه را مبارک کند") تفسیر می‌شوند. این علامت محافظتی برای سال کامل است که چرخه جادویی را که با "رائوخناچت" شروع شده است، می‌بندد.

رویداد جالب: در روستاهای کوهستانی شرقی سوئیس هنوز عادت "استرنزینگن" (Sternsingen) وجود دارد — "آواز ستاره"، که یک رژه با یک ستاره بزرگ همه حیاط‌ها را می‌گردد و به مردم و دام‌ها برکت می‌آورد، که نشان‌دهنده ارتباط عمیق ریتوال با چرخه کشاورزی است.

معاصر: بین اصالت و نمایش

امروزه سنت‌های آلپایی در دو سطح موازی وجود دارند. در مراکز گردشگری، آنها به رویدادهای نمایشی برای مهمانان تبدیل شده‌اند (پارادای کرمپوس، بازارها). اما در دره‌های دورافتاده، این اعمال به عنوان بخش مهمی از هویت محلی و مکانیزم همبستگی اجتماعی، از نسلی به نسل منتقل می‌شوند. پایداری این ریتوال‌ها به دلیل ریشه‌های عمیق آنها در کرونوتوپ کوهستان توضیح داده می‌شود: آنها تغییر فصل‌ها را تفسیر می‌کنند، احساس کنترل بر نیروهای قدرتمند و خطرناک طبیعت را ایجاد می‌کنند و جامعه را در برابر زمستان طولانی متحد می‌کنند.

نتیجه‌گیری: مراسم کوه‌ها

بنابراین، کریسمس و سال نو در آلپ نه تنها مجموعه‌ای از عادات، بلکه یک "مراسم کوه‌ها" جامع است. این یک گفتگو چندسده‌ای بین زیربنای باستانی (آیین‌های آتش و صوتی، ماسک‌های زیرزمینی)، دکترین مسیحی و محیط زیست سخت است. چرخه جشن‌ها در اینجا عملکردهای کلیدی را انجام می‌دهد: پاکسازی، محافظت، پیشگویی و بازگشت. هر آیین از دود کردن چراگاه تا نوشتن نوشته‌های موم روی در — مرزهای زمان و فضا ساکر را علامت‌گذاری می‌کند، و یک نظم نمادین در مهم‌ترین زمان سال ایجاد می‌کند. این سنت نشان‌دهنده زنده‌بودگی مذهب عمومی است که نه تنها فرم‌های قدیمی را حفظ می‌کند، بلکه آنها را با معنای معاصر پر می‌کند، و زمستانی را به یک داستان عمیق از نجات و امید برای یک فرد خاص در یک دره کوهستانی خاص تبدیل می‌کند.
© library.tj

Permanent link to this publication: