کسی که سال نو را جشن نمی‌گیرد: تقویم‌ها، فرقه‌ها و انتخاب فرهنگی

دیده‌بانی از سال نو به عنوان جشن جهانی — یک اشتباه رایج است. عدم جشن گرفتن یا جشن نگرفتن اول ژانویه — یک ناهنجاری نیست، بلکه نتیجه دلایل عمیق مذهبی، فرهنگی، تاریخی یا ایدئولوژیک است. گروه‌هایی که این روز را جشن نمی‌گیرند، می‌توانند بر اساس چندین ویژگی کلیدی طبقه‌بندی شوند: ممانعت مذهبی، پیروی از تقویم جایگزین، اعتراض آگاهانه یا مارگینالیزه شدن اجتماعی.

۱. گروه‌های مذهبی که به دلیل دلایل دعویانه جشن را رد می‌کنند

برای بسیاری از فرقه‌ها، سال نو سکولار (به ویژه با ویژگی‌های مذهبی و شوروی‌اش) با اصول ایمانشان در تضاد است.

• شاهدان یهوه: مثال معروف‌ترین. آن‌ها نه سال نو را جشن می‌گیرند و نه جشن‌های سکولار دیگر (مثل کریسمس، عید پاک، روز تولد) زیرا بر اساس باورشان این جشن‌ها ریشه‌های مذهبی دارند و با اصول کتاب مقدس سازگار نیستند. آن‌ها به عدم ذکر جشن سال نو در کتاب مقدس و ارتباطش با مذاهب اختصاصی یانوس (در رم) یا دیگر الهه‌ها اشاره می‌کنند.

• بعضی از فرقه‌های پروتستانی محافظه‌کار: گروه‌های فوندامنتالیستی جداگانه (بعضی از بپتیست‌ها، پنجاهمینه‌ها) نیز ممکن است از جشن گرفتن خودداری کنند، زیرا آن را «جهانی» و گمراه‌کننده از زندگی روحانی می‌دانند. آن‌ها بر روی ویژگی‌های «غیرمسیحی» مراسم‌ها تأکید می‌کنند.

• بخشی از روسی‌های قدیمی‌الایه و پروتستانی‌های بسیار محافظه‌کار: برای آن‌ها جشن امروزی با کاج (عادت پروتستانی تاریخی)، پدربزرگ خزر (تأیید شوروی) و مهمانی‌های پر سر و صدا یک عمل بیگانه و «جهانی» است. آن‌ها بر اساس تقویم کلیسایی زندگی می‌کنند، جایی که چرخه اصلی — مراسم است و تاریخ سکولار ۱ ژانویه هیچ اهمیت مقدسی ندارد.

• مسلمانان سخت‌گیر (سلفی و واهابی): تقویم اسلامی ماهیانه است و سال نو (راس السنه الهجرية) در زمان دیگری است. جشن گرفتن ۱ ژانویه، به ویژه با ویژگی‌هایی مانند کاج، شامپانی و مهمانی‌ها، به عنوان بیدا (ممنوعیت نوآوری) و تقلید از کافران (تکفیر) محسوب می‌شود. در کشورهایی مانند عربستان سعودی، جشن‌های عمومی تا اخیراً تشویق نشده بودند و در برونئی حتی با قانون ممنوع شده‌اند.

۲. گروه‌هایی که بر اساس تقویم‌های دیگر زندگی می‌کنند

برای آن‌ها، «سال نو واقعی» در زمان دیگری است و ۱ ژانویه یک روز معمولی کاری است.

• چین و فرهنگ‌های آسیای شرقی (سال نو ماهیانه): میلیاردها نفر در چین، کره، ویتنام، سنگاپور و دیاسپوراهای مختلف در سراسر جهان جشن اصلی را سال نو ماهیانه (چونگچی، تات، سلولال) می‌گیرند. ۱ ژانویه (یوان‌دانی) در چین یک روز استراحت رسمی یک‌روزه بدون بار فرهنگی عمیق است. تمامی تلاش و منابع به آماده‌سازی برای جشن خانوادگی که در بازه‌ای بین ۲۱ ژانویه و ۲۰ فوریه برگزار می‌شود، اختصاص داده می‌شود. این زمان جابجایی عمومی، شام‌های خانوادگی و رituالی باستانی است.

• ایران، افغانستان و تاجیکستان (نوروز): مردم که میراث فرهنگی زرتشتی را پیروی می‌کنند، نوروز را جشن می‌گیرند — سال نو بر اساس تقویم خورشیدی، که در برابر ۲۰ یا ۲۱ مارس (صبح‌روزشمایی) است. این جشن تجدید حیات طبیعت است که قدیمی‌تر و مهم‌تر از ۱ ژانویه است. در ایران، آماده‌سازی برای نوروز چندین هفته طول می‌کشد و جشن به مدت ۱۳ روز برگزار می‌شود.

• اتیوپی و اریتره: در این کشورها از تقویم کپتیک استفاده می‌شود که حدود ۷-۸ سال از تقویم گریگوری عقب است. سال نو اتیوپی (انکوتاتاش) در ۱۱ سپتامبر (یا ۱۲ در سال کبیسه) جشن گرفته می‌شود و با پایان فصل بارش‌ها مرتبط است.

• هند: به دلیل تنوع فرهنگی و مذهبی در هند، بیش از ۳۰ تاریخ وجود دارد که در مختلف ایالت‌ها و انجمن‌ها به عنوان سال نو جشن گرفته می‌شود (وگادی، گودی پادوا، ویشو، بایساکه و غیره). ۱ ژانویه یک جشن سکولار غربی است که در شهرهای بزرگ محبوب است، اما ارزش فرهنگی عمومی ندارد.

۳. خودداری آگاهانه به عنوان شکل اعتراض یا رعایت تقید

• فعالان محیط زیست و ضد مصرف: برای آن‌ها، سال نو با مصرف بیش از حد (هدیه‌های غیرضروری، تزئینات یک‌بار مصرف، تنه‌های کاج، فشنگ‌ها که هوا را آلوده می‌کنند و حیوانات را ترساند) و آسیب محیط زیستی (قطع درختان، فشنگ‌ها، آلودگی هوا و ترساندن حیوانات) و کنفورمیت (کنفورمیت) مرتبط است. آن‌ها ممکن است جشن را نادیده بگیرند یا آن را در قالب «zero waste»، داوطلبی یا مهمانی خانوادگی ساکت برگزار کنند، تا به تجاری‌سازی اعتراض کنند.

• آتئیست‌ها و ریشارلیست‌ها, برای آن‌ها جشن بی‌معنی است. آن‌ها ممکن است آن را به عنوان یک روز استراحت اضافی ببینند، اما نه با هیچ ریتوالی.

• مردم که دردناکا‌ترین مصیبت‌های شخصی را تجربه کرده‌اند (از دست دادن عزیز، جدایی دشوار)، برای آن‌ها مهمانی‌های پر سر و صدا و فشار اجتماعی برای «خوشحال بودن» روانی غیرقابل تحمل است. عدم جشن گرفتن آن‌ها یک شکل حفاظت است.

۴. انزوا اجتماعی و مارگینالیزه شدن

• بدون‌خانمان‌ها، افراد مسن تنها که در افسردگی هستند: برای آن‌ها، سال نو با فرهنگ خانواده، وفور و شادی یک یادآوری دردناک از تنهایی، فقر یا بیماری است. آن‌ها نه به دلیل انتخاب ایدئولوژیک، بلکه به دلیل شرایط زندگی‌شان که آن‌ها را از فضای عمومی جشن‌های عمومی دور می‌کند، جشن نمی‌گیرند.

واقعیت جالب: در اسرائیل، ۱ ژانویه (سیلویستر) روز تعطیلی نیست. آن را بیشتر افراد مهاجر از کشورهای سابق اتحاد جماهیر شوروی و جوانان سکولار جشن می‌گیرند، در حالی که بسیاری از یهودیان مذهبی و بسیاری از یهودیان سنتی به آن خنثی یا منفی نگاه می‌کنند، زیرا آن با نام پاپ سیلویستر اول مرتبط است که به آن در تقاضای ضد یهودی‌ها متهم شده است. جشن اصلی سال نو در یهودیت روش هاشانا است که در پاییز برگزار می‌شود.

نتیجه‌گیری

بنابراین، عدم جشن گرفتن سال نو ۱ ژانویه — یک پدیده منفرد نیست، بلکه مجموعه‌ای از فعالیت‌های مختلف با منطق‌های خاص خود است. این می‌تواند:

1. نتیجه‌ای از هویت مذهبی باشد که از سنت‌های سکولار یا بیگانه رد می‌شود.

2. نشان خودمختاری فرهنگی در دنیایی که تقویم گریگوری غالب است.

3. اقدامی آگاهانه ایدئولوژیک یا محیط زیستی.

4. نتیجه‌ای از انزوای اجتماعی.

نقشه عدم جشن گرفتن سال نو نمایی از مرزهای تنوع فرهنگی، مذهبی و اجتماعی جهان ما را نشان می‌دهد. آن یادآوری می‌کند که حتی چنین جشنی جهانی به نظر می‌رسد، مانند درخواست جدیدی برای چرخه‌های تقویمی، یک ساختار است که همه آن‌ها را نمی‌پذیرند. عدم وجود آن در زندگی گروه‌های خاص به اندازه وجود آن مهم است، زیرا سیستم‌های ارزش‌های عمیق، تقویم‌های جایگزین و فرم‌های مقاومت در برابر فرهنگ جهانی ماساژ را آشکار می‌کند. در نهایت، سوال «چه کسی سال نو را جشن نمی‌گیرد؟» باعث می‌شود که به این فکر کنیم که چه چیزی باید به عنوان عادی تلقی شود و چه تقویم‌هایی زمان ما را مدیریت می‌کنند.

Permanent link to this publication: