یادبودنی مقدس نیکلا در ترکیه: بین میهن‌خواهی تاریخی، برند گردشگری و گفتگوی مذهبی

مقدمه: تناقض یادبود در میهن تاریخی

برای ترکیه، کشوری سکولار با جمعیت مسلمان غالب، شخصیت مقدس نیکلا میرلیکی یک پدیده منحصر به فرد و چندوجهی از خاطرات تاریخی است. از یک سو، او یک مقدس مسیحی است که بیشتر در فرهنگ‌هایی محبوب است که در روابط پیچیده و اغلب درگیری‌های با امپراتوری عثمانی قرار داشته‌اند (بازانتیون، روسیه، ایتالیا). از سوی دیگر، او بخشی از میراث تاریخی آناتولی است، یک موضوع مدیریت دولتی در زمینه فرهنگ و گردشگری و همچنین یک پل برای گفتگوی بین مذهبی. یادبود او در ترکیه امروز در حالت تعادلی پیچیده بین فراموشی، یادبود و تجاری‌سازی وجود دارد.

1. مکان تاریخی: میرا لیک (دمره/کاله)

شهر میرا (در حال حاضر دمره، منطقه کاله در استان آنتالیا) مرکز кафедر اسقفی مقدس نیکلا و مکان دفن او بود. اینجا در سال 1087، بقایای او به طور مخفی توسط دریانوردان باریایی برداشته شد. این رویداد دوگانگی خاطرات ترکیه را تعیین کرد: برای جهان مسیحی دمره یک مقدس گم‌شده، مکان «دزدی» است؛ برای علم تاریخ ترکیه و سیاست فرهنگی، یک یادبود باستان‌شناسی و شاهد لایه‌های فرهنگی کهن آناتولی.

کلیسای مقدس نیکلا در دمره: این مهم‌ترین حمل‌کننده خاطرات است. کلیسایی که بیشتر در قرن هشتم ساخته شده و در مکان قدیمی‌تر آن در قرن چهارم که مقدس نیکلا در آن خدمت می‌کرد، امروز یک موزه است (Antalya Müzesi، Demre Noel Baba Kilisesi). این وضعیت تعیین‌کننده عملکرد آن است: این یک کلیسای فعال نیست (گرچه در موارد خاص بلاگوس اجازه داده می‌شود)، بلکه یک یادبود فرهنگی است که برای بازدید با هزینه باز است.

2. سیاست دولت در خاطرات: از فراموشی به برندینگ

روابط دولت ترکیه با میراث نیکلا چراغ‌نمای مقدس، چندین مرحله را پشت سر گذاشته است:

دوران پیش‌جمهوری (1920-1950-ه): در چارچوب سیاست سکولارشدگی و ایجاد هویت ملی مبتنی بر اجزا تورک و مسلمان، میراث مسیحی اغلب به حاشیه رانده شده یا کم‌اهمیت شمرده شده است. کلیسای دمره در فراموشی و نیمه‌باز بود.

تغییر به گردشگری (از دهه 1960): با شروع توسعه گردشگری در ساحل آنتالیا، میراث به عنوان یک منبع اقتصادی در نظر گرفته شد. بازسازی‌هایی در کلیسای دمره انجام شد (بخشی از بازسازی‌های شوروی در دهه 1980). پدیده‌ای به نام «نوئل بابا» (Noel Baba — پدر کریسمس) به وجود آمد — تطبیق تصویر مقدس نیکلا در سبک غربی، سانتا کلوزی برای جذب گردشگران خارجی، به ویژه اروپایی.

مرحله فعلی: امروز یادبود مقدس نیکلا بخشی از برند فرهنگی رسمی ترکیه است که توسط وزارت فرهنگ و گردشگری تبلیغ می‌شود. تأکید بر دو جنبه است:

«نوئل بابا — پدر کریسمس ترکیه‌ای»: ایده‌ای تبلیغ می‌شود که سانتا کلوز (مشتق از مقدس نیکلا) در پاتارا (شهر زادگاه مقدس نیکلا، نیز در لیک) به دنیا آمده و اسقف در میرا بوده است، به این ترتیب یک برند تاریخی ترکیه‌ای است. این ابزار قدرت نرم و جذب گردشگری کریسمس است.

نمایش تحمل: تاکید می‌شود که ترکیه یادبودهای همه تمدن‌ها را با احترام نگه می‌دارد، که به عنوان تصویر ترکیه به عنوان یک پل بین فرهنگ‌ها عمل می‌کند.

واقعیت جالب: در سال 1993، دولت ترکیه یک مجسمه برنز «نوئل بابا» در تصویر کلاسیک غربی در جلوی کلیسای دمره نصب کرد: در لباس قرمز، با یک کیسه هدیه در پشت و احاطه شده توسط کودکان. این مجسمه، که توسط بسیاری از زائرین میفالیکانی به عنوان کیتچ و تحقیر شناخته می‌شود، نمونه‌ای واضح از انتقال فرهنگی و تجاری‌سازی تصویر مقدس است.

3. زائرگری و ویژگی‌های آن

با وجود اینکه بقایای مقدس نیکلا وجود ندارد، دمره همچنان یک مرکز مهم زائرگری مسیحی و کاتولیک باقی مانده است. اما این زائرگری ویژگی‌های خاصی دارد:

زائرگری به گور خالی: مرکزیت اینجا یک سارکوفاگ از مرمر سفید در نوسه‌ای جنوبی کلیسا است که به عنوان مکان اصلی دفن مقدس نیکلا شناخته می‌شود. برای زائران این مکان دارای قدرت یادآوری و ایستادگی در دعا است، هرچند که رеликوی وجود ندارد.

رژه در موزه: زائران مجبورند در فضای موزه دعا کنند، در میان توریست‌های светسنجی. این ایجاد یک محیط خاص، ترکیبی از محیط عمومی و تا حدی تحقیرآمیز است، جایی که عمل مقدس در محیط عمومی و تا حدی تحقیرآمیز انجام می‌شود.

نقش روسیه: کلیسای ارتدوکس روسیه و دفترهای سفر روسیه نقش کلیدی در سازمان‌دهی جریان‌های زائرگری به دمره دارند. این موضوع پس از دهه 2000 به یک پدیده قابل توجه تبدیل شده است.

4. درگیری‌های خاطرات: بقایا، بازپس‌گیری، تفسیرها

خاطرات بدون تنش نیست.

سوال از بازپس‌گیری بقایا: گاهی اوقات (بیشتر از سوی شخصیت‌های عمومی یا در سطح پایین) درخواست‌هایی برای بازپس‌گیری بقایا از باری به دمره به گوش می‌رسد. مقامات رسمی ترکیه این ایده را پشتیبانی نمی‌کنند، درک می‌کنند که این ایده پیچیدگی‌های سیاسی و دیپلماتیک دارد. برای آن‌ها تصویر و جریان گردشگری مهم‌تر از رеликوی خاص است.

رقابت در نارативات: رقابت بین:

نارатив مسیحی: مکان مقدس اسقف و معجزه‌آور.

نارатив برند گردشگری: خانه پدر کریسمس.

نارатив باستان‌شناسی: یادبود ارزشمند معماری بیزانس.

این نارативات با هم همزیستی می‌کنند، گاهی اوقات در درگیری، که به خوبی در ترکیب نمادها در اطراف کلیسا قابل مشاهده است: نقاشی‌های بیزانس، سوغاتی‌های توریستی با سانتا، تابلوهای اطلاعاتی موزه.

5. جنبه بین مذهبی: نیکلا در سنت مسلمان؟
پس از این که به عنوان مقدس در اسلام شناخته نمی‌شود. اما در فرهنگ محلی ترکیه و در برخی از ساکنان محلی دمره، یک رابطه محترم، «محلی‌گرایانه» با «نوئل بابا» به عنوان یک شخصیت تاریخی، «خودشان»، قاضی آناتولی وجود دارد. گاهی اوقات تصویر او به آرامی در رhetoric از پیامبران مشترک (در قرآن به پیامبر عیسی/عیسی و شاگردان او اشاره شده است) درآمده است، هرچند که این دیدگاه بابولوسیک نیست.

نتیجه‌گیری: خاطرات به عنوان یک پالینسکت چندلایه

یادبود مقدس نیکلا در ترکیه امروز یک پالینسکت است که روی متن قدیمی مسیحی لایه‌های سکولاریسم، اقتصاد گردشگری، برند ملی و گفتگوی بین‌المللی نوشته شده است.

این یک سنن مذهبی زنده نیست، بلکه یک ساختار فرهنگی-تاریخی است که توسط دولت و بازار مدیریت می‌شود. کلیسای دمره به عنوان یک مرکز زندگی مراتولیگالی عمل نمی‌کند، بلکه به عنوان یک موزه-یادبود و جاذبه گردشگری عمل می‌کند، جایی که انگیزه‌های زائرگری، علاقه علمی و کنجکاوی عمومی در هم می‌آیند، اما نه همیشه مخلوط می‌شوند.

این مثال نشان می‌دهد که چگونه میراث جهانی می‌تواند توسط دولت ملی برای حل مشکلات خود تطبیق داده شود: اقتصادی (گردشگری)، تصویر (نمایش تحمل) و ایدئولوژیک (انضمام به تاریخ ملی). برای ترکیه، مقدس نیکلا همزمان یک مقدس آناتولی، یک اسقف مسیحی «غیرمستقیم» و یک «نوئل بابا» جهانی است. نگهداری از این تعادل پیچیده و همزمان بودن او در دیالوگ با جهان، نکته کلیدی خاطرات معاصر ترکیه از او است — خاطرات عملی، چندلایه و همیشه بازسازی شده در دیالوگ با جهان.

Permanent link to this publication: