خنده کریسمس ا. هنری: "هدایای سه کس" و فلسفه‌ی ابسورد در نیویورک کریسمس

مقدمه: خنده در میان اشک و بخار

ا. هنری (ویلیام سیدنی پورتر، 1862–1910) داستان کریسمس را به تحقیق وسیع‌النگش از جامعه‌ی آمریکایی تبدیل کرد. شوخی‌های کریسمس او نه احساسات عاطفی بلکه مکانیزم پیچیده‌ی روانی و اجتماعی است که در آن کمدی از برخورد عشق با واقعیت خشن شهر بزرگ متولد می‌شود. تحلیل علمی از نویسندگی او به ما اجازه می‌دهد تا درباره‌ی شکل‌گیری یک مسیر ادبی خاص صحبت کنیم – "کریسمس نیویورک"، جایی که خنده ابزار زنده‌ماندن و همچنین فرم کریتیکی از واقعیت سرمایه‌داری است.

فنومنولوژی جشن کریسمس "نیویورکی": شهر به عنوان صحنه‌ای برای ابسورد

کریسمس در داستان ا. هنری نه در یک منطقه‌ی آرمان‌شهر بلکه در هرج و مرج شهری نیویورک جریان دارد، جایی که جشن به کاتالیزوری برای موقعیت‌های وجودی تبدیل می‌شود. در داستان معروف "هدایای سه کس" (1905)، پارادوکسی که به مفهوم "ابسورد برتر" بازمی‌گردد، نقش اصلی را دارد: زوج جوان دللا و جیم با از دست دادن بزرگترین میراث خود (مو و ساعت)، هدایای بی‌فایده‌ای (گلوله‌های مو و زنجیر ساعت) برای یکدیگر می‌خرند. در اینجا خنده از شادی نشأت نمی‌گیرد، بلکه از شناخت تاریک و بلند مرتبه‌ی غیرمنطقی رفتارهای انسانی، فاصله‌گیری آن‌ها از منطق تجاری بازار ناشی می‌شود. این خنده‌ای فلسفی است که پیروزی عشق را بر پراگماتیسم می‌پذیرد.

زمینه‌ی علمی: اقتصاددان تورستاین وبلن در همان سال‌ها " مصرف نمایشی " را توصیف می‌کرد، اما ا. هنری این مدل را معکوس می‌کند: قهرمانان او "ذبایح نمایشی" انجام می‌دهند، جایی که ارزش عمل نه از قیمت بلکه از میزان خودگذشتگی آن سنجیده می‌شود.

پوتیک "مرد کوچک": شوخی به عنوان آنستزی و سلاح

ا. هنری به طور ماهرانه‌ای از شوخی برای دور کردن از درد اجتماعی استفاده می‌کند. در داستان "دزد کریسمس"، دزدی که به جای دزدیدن، یک تکه گوشت گوساله را به یک کودک گرسنه می‌گذارد، که از یک ثروتمند دزدیده شده است. اثر کمدی از یک سری معکوس‌ها ساخته شده است: دزد به خیرآور تبدیل می‌شود و شهروند پابند قانون به علت مستقیم یا غیرمستقیم دلیل درد است. در اینجا شوخی وظیفه‌ای حفاظتی دارد، تندترین نابرابری‌های اجتماعی را نرم می‌کند، اما در عین حال آن‌ها را آشکار می‌کند.

رویداد ادبی: ا. هنری اغلب از روش "هیپربالو یومورستیک" استفاده می‌کرد. در داستان "درخت کریسمس با تعجب"، تلاش یک زندانی برای برگزاری جشن برای کودکان بی‌سرپرست منجر به حمله‌ی کاتوره‌ای از ساکنان حلبی‌ها می‌شود که، بدون آنکه خودشان بدانند، هیرارشی زندان را بازسازی می‌کنند. این تبدیل جشن کریسمس به یک فاجعه است که با آشتی پایان می‌یابد.

اصل ساختاری "پایان خوش": مکانیزم یا صادقیت?
"پایان خوش" در داستان‌های ا. هنری نه به عنوان یک تسلیم احساساتی بلکه به عنوان یک تکنیک نارativی پیچیده و اغلب طنزآمیز است. در داستان "اتاق زیر شیروانی"، هنرمند و مدل، که در شب کریسمس از گرسنگی و سرما می‌میرند، زندگی یک میلیاردر را نجات می‌دهند که به عنوان تشکر همه‌ی نقاشی‌های غیرفروخته را می‌خرید. نجات نه از طریق معجزه بلکه از طریق یک تصادف عجیب و غریب می‌آید که باعث می‌شود خواننده نه تنها احساسات خود را نشان دهد، بلکه لبخندی تلخ به لب آورد. شوخی در اینجا در تضاد بین مذهب کریسمس (نکره‌ی غیرمنتظره برای نیکوکاری) و اجرای تقریباً سینیک این مذهب به عنوان معادل پولی ایجاد می‌شود.

زبان و سبک: "کالیدرس کلامی" به عنوان منبع کمدی

اساس لغوی شوخی ا. هنری برخورد عمدی بین سبک ادبی بالا با گانگستری، کلیشه‌های روزنامه‌ای و لغت‌های تجاری است. در داستان‌های کریسمس، این روش به طور ویژه‌ای تضادآمیز عمل می‌کند: توصیف فقر می‌تواند با زبان گزارش مالی انجام شود و دعا می‌تواند با زبان گانگستری قطع شود. این ایجاد یک اثر کارناوال معکوس می‌کند، جایی که زبان از ایده‌ال‌های معمول خود به دست می‌آید، منعکس‌گر واقعیت کثیف و رنگارنگ یک شهر بزرگ است.

مثال: در "هدایای سه کس"، توصیف فقر دللا ("زندگی از گریه‌ها، پاک کردن اشک‌ها و لبخندها، و البته پاک کردن اشک‌ها غالب است") با دقت حساب‌های دقیق در محاسبه‌ی سنت‌های ذخیره شده جایگزین می‌شود. این شکاف استلیستی خود به خود کمدی است و تضاد بین تلاش‌های برای اندازه‌گیری احساسات با پول را برجسته می‌کند.

میراث و تأثیر: بین تجارت و انسانیت

داستان‌های کریسمس ا. هنری، به ویژه "هدایای سه کس"، به عنوان کلاسیک‌های فرهنگ عمومی شناخته شده‌اند، اما اغلب اوقات ورونی‌های عمیق آن‌ها در تطبیق کاهش می‌یابد. منتقدان علمی (مانند آثار نویسنده‌ی ادبیات V.B. Shklovsky) اشاره می‌کنند که "گلچینگی" (پایان ناگهانی) در داستان‌های ا. هنری نه تنها یک روش فنی است، بلکه راهی برای کشف تضادها بین ارزش‌های معنوی و روابط مالی است.

رویداد جالب: در زندانی که ا. هنری به دلیل اختلاس محکوم شده بود، او شروع به نوشتن داستان‌ها کرد، از جمله داستان‌های کریسمس. شاید این تجربه دیدگاه ویژه‌ی او را درباره‌ی جشن به عنوان زمانی که مرزهای زندان و آزادی، گناه و بی‌گناهی به طور خاص نامشخص می‌شوند، شکل داد.

نتیجه‌گیری: خنده به عنوان آخرین هدیه‌ی سه کس

شوخی کریسمس ا. هنری یک پدیده‌ی دوران مدرن است، جایی که باور به معجزه مجبور است در دنیایی که به قوانین بازار تسلیم شده، زندگی کند. شوخی او چندلایه است: این یک واکنش حفاظتی "مرد کوچک" است، فرم کریتیکی از جامعه و یک بогословی دقیق که می‌گوید داستان واقعی در خارج از منطق کارایی قرار دارد. در پایان "هدایای سه کس"، از "مدرسان" که هدایا را می‌آورند، صحبت می‌شود، اما خرد دللا و جیم به طور طنزآمیز از آن‌ها فراتر می‌رود: آن‌ها یک قربانی عجیب و زیبا به یکدیگر می‌دهند، از این طریق یک معجزه‌ی شخصی و خارج از بازار کریسمس خود را می‌آفرینند. این خنده، که پر از غم و گرمی است، نه تنها یک روش ادبی است، بلکه یک دیدگاه کلی است که ا. هنری را به عنوان یک شخصیت کلیدی در تاریخ ادبیات کریسمس آمریکایی قرار می‌دهد.

Permanent link to this publication: