نو سال در تاریخ و فرهنگ مسلمانان مقدمه: دو تقویم و دو سال نو مفهوم "سال نو" در فرهنگ مسلمانان پیچیده و چندوجهی است، زیرا دو چرخه اصلی تقویمی در آن همزمان وجود دارند: تقویم قمری هجرت (مذهبی) و تقویم خورشیدی (به ویژه تقویم خورشیدی هجرت ايرانی و سیستم‌های محلی دیگر). مهم است که توجه داشت که هیچ یک از این دو با سنت جشن‌های سال نو مشابه ۱ ژانویه یا نوروز که ریشه‌های پیش از اسلام دارد، مرتبط نیستند. سال نو مذهبی بر اساس تقویم قمری (۱ محرم) یک تاریخ مهم تاریخی است، اما نه جشن مذهبی در معنای شریعت. معنای آن به طور تاریخی شکل گرفته و به طور متفاوتی در جریان‌های مختلف اسلام پذیرفته شده است. تقویم قمری و روز هجرت: یادبود، نه جشن تقویم اسلامی از هجرت پیامبر محمد و اولین مسلمانان از مکه به مدینه در سال ۶۲۲ میلادی شروع می‌شود. شروع سال — اولین روز ماه محرم. این روز (عربی "رأس السنة" — "سر سال") برای هیچگونه عمل عبادی خاصی، دعای یا میزهای جشن‌آمیز بر اساس مدارس سنی معین نشده است. وضعیت آن بیشتر به عنوان روز یادبود و تفکر نیکو است. در این روز مسلمانان می‌توانند به بزرگترین رویداد هجرت که شروع جامعه اسلامی (أمة) را قرار داد، یاد کنند و زمان خود را در نیکوکاری بگذرانند. اما این به عنوان جشن مذهبی (ید) شناخته نمی‌شود که فقط عید فطر و عید قربان هستند. نکته جالب: این تقویم توسط امیر عمر بن خطاب (۶۳۴-۶۴۴ میلادی) به عنوان اصلاح اداری برای یکپارچه‌سازی تاریخ‌گذاری‌ها در امپراتوری سریع‌التحرک معرفی شد. انتخاب هجرت به عنوان نقطه شروع تاکید بر اهمیت آن به عنوان لحظه‌ای است که اسلام از گروهی تحت تعقیب به یک تشکیلات سیاسی مستقل تبدیل شد. مotive of sorrow: عاشورا در شیعیان برای شیعیان، ده روز اول محرم و به ویژه روز دهم (عاشورا) پر از اندوه عمیق است. این روزها یادبود مرگ قربانیانه نوه پیامبر — حسین بن علی در جنگ کربلا (۶۸۰ میلادی) است. بنابراین، شروع سال برای جامعه شیعیان با شادی تازه‌سازی، بلکه با اندوه و گریه رنگ آمیزی شده است. راهپیمایی‌های اندوهی (تازیye) برگزار می‌شود، نمازهای یادبود خوانده می‌شود (مارسیا). در این زمینه، ۱ محرم به عنوان دروازه‌ای برای اندوه است، نه جشن. این نمونه‌ای منحصر به فرد است که در آن سال نو ریتوالی با زندگی، بلکه با یادبود مرگ قربانیانه، مرتبط است و هویت جمعی را از طریق همدلی با قربانی‌گری شکل می‌دهد. نوروز: سال نو پیش از اسلام و وابستگی به اسلام بیشتر از یک "سال نو" پررنگ و در همه جا شناخته شده در بسیاری از فرهنگ‌های مسلمان است نوروز (پarsi "روز جدید") — جشن برابری بهار ۲۰ یا ۲۱ مارس. این جشن از ریشه‌های پیش از اسلام و زرتشتی دارد و نماد تازه‌سازی طبیعت، شکوه زندگی و نور است. پس از فتح‌های عربی، نوروز، علی‌رغم عدم پذیرش اولیه برخی از محققان به عنوان عادت "مکانی" (مکانیسم)، به فرهنگ مردم عربی، تورک و بسیاری از مردم آسیای میانه وارد شد. آنها توانستند آن را با مفاهیم اسلامی وابسته کنند. بنابراین، در سنت صوفی، نوروز با لحظه‌ای که علی به وارث پیامبر شد، یا با روز تعادل جهانی مرتبط شد. مراسم نوروز (پاکسازی خانه، پریدن از آتش، تهیه غذا با سماق از جو جوانه‌زده، میزهای خیرخواهانه با هفت چیز — هفت چیز با "س" که رضایت را نشان می‌دهد) دارای ماهیت عمومی و فرهنگی عمیق هستند و همچنان در ایران، آذربایجان، تاجیکستان، ازبکستان، افغانستان، بین کورد و دیگر مردم حفظ می‌شوند. نکته جالب: در قصر خلفای عباسی در بغداد، از قرن هشتم تا نهم، جشن نوروز یک رویداد دولتی بزرگ بود که با هدیه‌های به خلیفه (نوروزیه) همراه بود، که انعطاف‌پذیری تمدن اسلامی در تطبیق سنت‌های محلی را نشان می‌دهد. معاصر: بین ممنوعیت مذهبی و سنت فرهنگی در جهان مسلمان معاصر، نگرش به "سال نو" بسیار دوپهلو است و بستگی به تفسیر اصول اسلامی و میزان تأثیر جهانی‌سازی دارد. ۱ ژانویه سکولار: در کشورهای سکولار یا معتدل مسلمان (ترکیه، تونس، کشورهای آسیای میانه، بخشی از مصر) جشن سال نو بر اساس تقویم گریگوری بسیار شایع است. این جشن معمولاً با آثار گرفته شده از فرهنگ غربی همراه است: درختان کریسمس (که به عنوان نماد زمستانی، نه مذهبی، در نظر گرفته می‌شود)، پدربزرگ کریسمس، فایرورک و میز جشن. بسیاری از محققان این را به عنوان تقلید از عادات غیرمسلمانان (تکفیر) و جشنی بدون اساس در اسلام محکوم می‌کنند. نوروز سنتی: در ایران و آسیای میانه، نوروز همچنان به عنوان مهم‌ترین جشن تقویمی سال باقی می‌ماند، روز تعطیلی رسمی و نماد فرهنگ ملی. او همچنان ماهیت خانوادگی و اجتماعی خود را حفظ می‌کند و به عنوان مخالف جشن‌های مذهبی اسلامی و ۱ ژانویه جهانی شناخته می‌شود. مواضع سختگیرانه: در عربستان سعودی و دیگر کشورهایی که جریان سلفی غالب است، جشن هرگونه سال نو (از جمله ۱ محرم، جز به عنوان روز یادبود و حتی نوروز یا ۱ ژانویه) به شدت محکوم یا ممنوع می‌شود به عنوان بیدع (نوآوری ممنوعه) که منجر به انحراف از "اسلام خالص" می‌شود. تأکید بر این است که مسلمانان تنها دو جشن مجاز دارند (ید). نتیجه‌گیری: سال به عنوان تاریخ و طبیعت بنابراین، "سال نو" در زمینه مسلمانان یک عمل یکپارچه نیست، بلکه میدانی است که بین چندین نیروی مختلف در تضاد است: یادبود مذهبی-تاریخی (هجرت و کربلا)، ریشه‌های پیش از تاریخی، فرهنگی (نوروز)، تأثیرات جهانی سکولار (۱ ژانویه) و موضع اصولی، که همه چیز را به جز دو ید مجاز می‌داند. نگرش به آن تعیین می‌کند که چه چیزی برای جامعه خاص مهم‌تر است: پیروی دقیق از مثال پیامبر، حفظ کدهای عمیق فرهنگی اجداد یا یکپارچه‌سازی در جهان جهانی. در نهایت، فرهنگ مسلمان نشان می‌دهد که درک زمان و چرخه‌های آن می‌تواند از طریق یک جشن عمومی یکپارچه‌سازی انجام شود، بلکه از طریق مناظر تاریخ (هجرت)، اندوه (عاشورا) و تازه‌سازی طبیعت (نوروز)، هر کدام از آنها همچنان در جهان معاصر، پویا و ناهمگون مسلمان زندگی می‌کنند.
© library.tj

Permanent link to this publication:

https://library.tj/m/articles/view/نو-سال-در-تاریخ-و-فرهنگ-مسلمانان