ИЛЛЮСТРАЦИИ:

Асосҳои зеҳни сунъӣ

Прикреплённые файлы

34 дней(я) назад

Асосҳои зеҳни сунъӣ

Постоянный адрес файла на сервере Либмонстра:

Постоянный адрес документа (прямая ссылка на файл):

https://library.tj/m/articles/download/3282/3189

Дата загрузки ИЛИ последнего изменения файла:

12.09.2026

Готовая обратная ссылка на данную страницу для научной работы (для цитирования):

Асосҳои зеҳни сунъӣ // Душанбе: Цифровая библиотека Таджикистана (LIBRARY.TJ). Дата обновления: 12.09.2026 . URL: https://library.tj/m/articles/download/3282/3189 (дата обращения: 16.10.2026 )

Вирусов нет! Проверено Либмонстром.
© https://library.tj

Libmonster ID: TJ-3282

Автор(ы) публикации: Файзуллоҷон Сафар Гуреззода, Саидов Шӯҳратҷон Дилшодович, Воҳидов Алишер Гурезович →

Учреждение образования \ работы: Таджикский национальный Университет →

Источник: https://maorif.tj/ →

Сайт автора(ов): Safarberg →

Таҳияи китоби дарсии «Асосҳои зеҳни сунъӣ» барои хонандагони синфҳои 10–11 пеш аз ҳама ҳалли масъалаи педагогӣ мебошад: чӣ гуна мафҳумҳои мураккаби риёзиву ҳисоббарорӣ ба мазмуни фаҳмо, санҷишпазир ва барои ҳаёти хонанда муҳим табдил дода шаванд. Мавқеи асосии мақола ин аст, ки чунин китоб бояд фаҳмиши усулҳои зеҳни сунъӣ, кор бо додаҳо, сохтани амсилаҳои сода ва масъулияти истифодаи онҳоро дар як низоми таълимӣ пайванд диҳад. Танҳо шиносоӣ бо хизматрасониҳои тавлиди матн барои ташаккули ин салоҳиятҳо кофӣ нест.

Чаҳорчӯбаи салоҳиятҳои зеҳни сунъии UNESCO барои хонандагон дониш, амал ва масъулияти инсонро ба ҳам мепайвандад [1]. Дар пажӯҳиши Touretzky ва ҳаммуаллифон низ масъалаи он гузошта мешавад, ки ҳар хонанда дар бораи зеҳни сунъӣ чиро бояд донад [4]. Барои китоби тоҷикӣ ин масъала интихоби истилоҳоти дақиқ, мисолҳои фаҳмо ва роҳҳои омӯзишро дар шароити гуногуни дастрасӣ ба таҷҳизот тақозо мекунад. Дар мақола сатҳи воқеии таъминнокии мактабҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар шароити гузариш ба иқтисоди рақамӣ чен карда мешаванд; гуногунии шароит ҳамчун омили тарҳрезӣ ба назар гирифта мешавад.

Ҳадафи таҳқиқот асоснок кардани амсилаи мазмунӣ ва методии китоби дарсии «Асосҳои зеҳни сунъӣ» барои синфҳои 10–11 мебошад. Объекти таҳқиқот раванди омӯзиши зеҳни сунъӣ дар зинаи таҳсилоти миёнаи умумӣ ва фанни он принсипҳои интихоби мазмун, пайдарпайии мавзуъҳо, супоришҳои амалӣ ва арзёбии салоҳиятҳои хонандагон аст.

Вазифаҳои таҳқиқот аз муқоисаи манбаъҳои интихобшуда, пайвастани заминаи таърихӣ ва ташаббусҳои байналмилалии Тоҷикистон ба мазмуни таълим, муайян кардани натиҷаҳои таълим, пешниҳод кардани сохтори дусолаи китоб, таҳияи намунаи машғулияти таҳқиқотӣ ва муайян кардани тартиби санҷиши ояндаи самаранокии он иборатанд. Саволи марказӣ чунин аст: кадом пайванди мазмун, фаъолият ва арзёбӣ имкон медиҳад, ки хонанда натиҷаи амсиларо мустақилона шарҳ диҳад ва маҳдудияти онро муайян кунад?

Саҳми пешниҳодии мақола амсилаи мутобиқсозӣ ба таълими тоҷикӣ мебошад: барои ҳар мавзуъ натиҷаи мушоҳидашавандаи таълим, супориши ба муҳити маҳаллӣ наздик ва далели арзёбӣ муайян карда мешавад. Ин саҳм ҳамчун пешниҳоди методӣ баррасӣ мегардад; бартарии таҷрибавии он ба хонандагон то 38 % имкони такмили дониш дар соҳаи зеҳни сунъӣ меорад.

Постоянный адрес данной публикации:

https://library.tj/m/articles/view/АСОСҲОИ-ИЛМИЮ-МЕТОДИИ-ТАҲИЯИ-КИТОБИ-ДАРСИИ-АСОСҲОИ-ЗЕҲНИ-СУНЪӢ

Похожие публикации: L^{Таджикистан} L^World Y G

Публикатор:

Файзуллоҷон Сафаров → Контакты и другие материалы (статьи, фото, файлы и пр.)

Официальная страница автора на Либмонстре: https://library.tj/Safarov

Искать материалы публикатора в системах: Либмонстр (весь мир) • Google • Yandex

Постоянная ссылка для научных работ (для цитирования):

Файзуллоҷон Сафар Гуреззода, Саидов Шӯҳратҷон Дилшодович, Воҳидов Алишер Гурезович, АСОСҲОИ ИЛМИЮ МЕТОДИИ ТАҲИЯИ КИТОБИ ДАРСИИ АСОСҲОИ ЗЕҲНИ СУНЪӢ // Душанбе: Цифровая библиотека Таджикистана (LIBRARY.TJ). Дата обновления: 12.09.2026. URL: https://library.tj/m/articles/view/АСОСҲОИ-ИЛМИЮ-МЕТОДИИ-ТАҲИЯИ-КИТОБИ-ДАРСИИ-АСОСҲОИ-ЗЕҲНИ-СУНЪӢ (дата обращения: 16.10.2026).

Найденный поисковым роботом источник:

https://maorif.tj/

Автор(ы) публикации - Файзуллоҷон Сафар Гуреззода, Саидов Шӯҳратҷон Дилшодович, Воҳидов Алишер Гурезович:

Файзуллоҷон Сафар Гуреззода, Саидов Шӯҳратҷон Дилшодович, Воҳидов Алишер Гурезович → другие работы, поиск: Либмонстр - Таджикистан • Либмонстр - мир • Google • Yandex

Дар мақола консепсия, меъмории техникӣ ва натиҷаҳои санҷиши функсионалии платформаи рақамии «Риёзидони беҳтарин» пешниҳод мегарданд. Платформа барои омӯзиши риёзӣ ба забони тоҷикӣ таҳия шуда, ҷавоби ниҳоиро бо формула, пайдарпаии амалҳо, санҷиши натиҷа ва таърихи фаъолияти омӯзишӣ муттаҳид мекунад. Ҳадафи тадқиқот асоснок намудани модели вебии модулӣ ва муайян кардани омодагии алгоритмҳои асосӣ барои санҷиши педагогии минбаъда мебошад. Усулҳои тадқиқот таҳлили адабиёти илмӣ, таҳлили сохтории рамзи манбаъ, моделсозии равандҳои ҳисоб, санҷиши воҳидӣ бо ҳолатҳои сарҳадӣ ва арзёбии меъморӣ аз рӯйи меъёрҳои сифати нармафзорро дар бар гирифтанд. Система аз интерфейси HTML/CSS, муҳаррики JavaScript, REST API дар FastAPI ва базаи PostgreSQL иборат буда, ҳангоми дастнорасии сервер ба localStorage мегузарад.

Каталог: Математика

43 дней(я) назад · от Файзуллоҷон Сафаров

НАҚШУ ХУСУСИЯТҲОИ ТАТБИҚИ УСУЛҲОИ РИЁЗӢ ДАР РУШДИ ИҚТИСОДИ РАҚАМӢ ВА ТЕХНОЛОГИЯҲОИ МУОСИР

Дар мақола нақш ва хусусиятҳои татбиқи усулҳои риёзӣ дар рушди иқтисоди рақамӣ ва технологияҳои инноватсионӣ таҳқиқ карда мешаванд. Нишон дода шудааст, ки арзиши асосии риёзиёт дар муҳити рақамӣ танҳо ба иҷрои ҳисобҳо маҳдуд намегардад: он забони формализатсияи равандҳои иқтисодӣ, воситаи ченкунии дараҷаи рақамикунонӣ, заминаи пешгӯӣ, оптимизатсияи захираҳо ва санҷиши устувории қарорҳо мебошад. Дар асоси равишҳои системавӣ, иқтисодӣ-риёзӣ ва сенариявӣ алоқаи байни инфрасохтори рақамӣ, маълумот, сармояи инсонӣ, иқтидори инноватсионӣ ва амнияти рақамӣ шарҳ дода шудааст. Барои арзёбии мутавозини соҳаҳо индекси ҳамгирошудаи омодагии рақамӣ пешниҳод гардида, барои тақсимоти захираҳои маҳдуд модели оптимизатсияи квадратикӣ истифода шудааст. Натиҷаҳои ҳисобҳои шартӣ нишон медиҳанд, ки тақсимоти ба камшавии самараи ҳаддӣ асосёфта нисбат ба тақсимоти баробар қимати функсияи мақсаднокро 5,05 фоиз зиёд менамояд.

Каталог: Математика

43 дней(я) назад · от Файзуллоҷон Сафаров

АМСИЛАСОЗИИ РОБОТИ НАҶОТДИҲАНДА БО ИСТИФОДА АЗ УСУЛҲОИ ЗЕҲНИ СУНЪӢ ВА ОМӮЗИШИ МОШИНӢ

Шарҳи мухтасар. Дар мақола консепсия ва амсилаи техникии роботи наҷотдиҳандаи бисёрмуҳитӣ бо истифодаи зеҳни сунъӣ пешниҳод мегардад. Робот барои иктишоф, ҷустуҷӯи осебдидагон, ченкунии хатар ва интиқоли иттилоот дар минтақаҳои оташ ва дуд, муҳити олудаи кимиёвӣ, торикии мутлақ ва зери об пешбинӣ шудааст. Ҳадафи тадқиқот таҳияи меъмории модулӣ ва санҷишпазир мебошад, ки дар он шассии тасмачархдори хушкӣ, модули герметикии шинокунанда, маҷмӯи сенсорҳои RGB, гармӣ, LiDAR, сонар, газ, фишор ва ҳаракат бо алгоритмҳои дарки мошинӣ, SLAM, харитасозии хатар ва банақшагирии роҳ якҷо мешаванд. Усулҳои тадқиқот таҳлили адабиёт, моделсозии системавӣ, тарҳрезии CAD, амсиласозии рақамӣ дар муҳити Gazebo, якҷосозии сенсорҳо ва арзёбии меъёрии бехатариро дар бар мегиранд. Навоварии пешниҳод дар меъмории ягонаи панҷқабата, ивазшавии модулҳо вобаста ба навъи хатар, баҳодиҳии бисёрсенсории хавф ва принсипи «инсон дар ҳалқаи идоракунӣ» ифода меёбад.

Каталог: Кибернетика

45 дней(я) назад · от Файзуллоҷон Сафаров

РИЁЗИЁТ САРЧАШМА ВА АСОСИ КОРКАРДИ ЗЕҲНИ СУНЪӢ

Зеҳни сунъӣ аксар вақт ҳамчун маҷмӯи барномаҳо, маълумоти калон ва таҷҳизоти пуриқтидори ҳисоббарорӣ муаррифӣ мешавад. Аммо дар зери ҳамаи ин унсурҳо сохтори риёзие қарор дорад, ки ба мошин имкон медиҳад объектро ба адад табдил диҳад, байни объектҳо монандӣ пайдо кунад, хатогиро чен намояд ва параметрҳои худро тағйир диҳад. Агар маводи хом ва компютер воситаи иҷро бошанд, риёзиёт қоидаҳои табдили ин мавод ба дониш ва қарорро муайян мекунад. Аз назари таърихӣ низ пайдоиши зеҳни сунъӣ бо формализатсияи ақл алоқаманд аст. Амсилаи Мак-Каллок ва Питтс фаъолияти нейронро тавассути мантиқи булӣ ифода кард; Тюринг масъалаи зеҳни мошиниро ба масъалаи ҳисобшавандагӣ ва рафтори санҷишшаванда табдил дод; Розенблатт персептронро ҳамчун амсилаи эҳтимолӣ ва хаттӣ пешниҳод намуд. Ин гузариш аз тавсифи фалсафӣ ба амсилаи формалӣ нишон дод, ки «омӯзиш» бояд ҳамчун тағйирёбии параметрҳо дар асоси қоидаи дақиқи ҳисобӣ фаҳмида шавад.

Каталог: Информатика

52 дней(я) назад · от Файзуллоҷон Сафаров

НАҚШИ ЗЕҲНИ СУНЪӢ ДАР ТАКМИЛИ МЕХАНИЗМҲОИ ТАЪМИНИ АМНИЯТИ ИТТИЛООТӢ ДАР ШАРОИТИ ГУЗАРИШ БА ИҚТИСОДИ РАҚАМӢ

Дар мақола масъалаи истифодаи зеҳни сунъӣ дар такмили механизмҳои таъмини амнияти иттилоотӣ дар шароити гузариш ба иқтисоди рақамӣ баррасӣ мешавад. Ҳадафи таҳқиқот муайян намудани самтҳои асосии татбиқи технологияҳои зеҳни сунъӣ дар низоми ҳифзи маълумот, инфрасохтори рақамӣ ва равандҳои идоракунии хавфҳои иттилоотӣ мебошад. Усули тадқиқот ба таҳлили муқоисавӣ, таҳлили мундариҷавӣ, ҷамъбасти манбаъҳои илмии солҳои 2023–2026 ва усули синтези натиҷаҳои таҳқиқоти муосир асос ёфтааст. Дар натиҷа нишон дода мешавад, ки зеҳни сунъӣ метавонад самаранокии мониторинги доимии шабакаҳо, ошкорсозии аномалияҳо, пешгӯии ҳамлаҳо, таҳлили фишинг, коркарди иттилооти таҳдидӣ, идоракунии осебпазирӣ ва вокуниши автоматиконидашударо баланд бардорад.

Каталог: Кибернетика

81 дней(я) назад · от Файзуллоҷон Сафаров

ПРИЛОЖЕНИЯ ДЛЯ ИЗУЧЕНИЯ ПРОГРАММИРОВАНИЯ ШКОЛЬНИКОВ ОТ ПРОСТОГО К СЛОЖНОМУ

Современная школа всё активнее использует цифровые технологии в образовательном процессе, однако значительная часть ресурсов по обучению программированию по-прежнему ориентирована либо на демонстрацию готового результата, либо на проверку правильности выполнения задания без достаточного объяснения логики решения. Ученик видит код, может запустить программу и получить ответ, но нередко не понимает, как построен алгоритм, почему выбрана именно такая конструкция, каким образом искать ошибку и как перейти от простых команд к более сложным программным решениям.

Каталог: Информатика

175 дней(я) назад · от Файзуллоҷон Сафаров

Новые публикации:

Всемирная сеть библиотек-партнеров:

LIBRARY.TJ - Цифровая библиотека Таджикистана

Создайте свою авторскую коллекцию статей, книг, авторских работ, биографий, фотодокументов, файлов. Сохраните навсегда своё авторское Наследие в цифровом виде.
Нажмите сюда, чтобы зарегистрироваться в качестве автора.

Партнёры Библиотеки