شپانگر در مورد انسان‌گرایی سوم: انتقاد از روح موزه و جستجوی انسان‌شناسی جدید

در زمینه بحران هوشمندی فرهنگ اروپا در دهه‌های ۱۹۲۰-۱۹۳۰، به موازات ایده «انسان‌گرایی سوم» ورونر یگر، تفسیر منحصر به فرد و تند این ایده، که متعلق به فیلسوف و معلم آلمانی ادوارد شپانگر (۱۸۸۲–۱۹۶۳) است، به وجود آمد. اگر یگر نجات را در بازگشت به ایده‌های کلاسیک پایدی به عنوان نیروی شکل‌دهنده می‌دید، شپانگر انسان‌گرایی کلاسیک را به شدت انتقاد کرد و نسخه‌ای انسان‌شناسی‌ای از «انسان‌گرایی سوم» ارائه داد که به چالش‌های مدرن توجه دارد.

انتقاد از انسان‌گرایی دوم و تشخیص بحران

شپانگر، یکی از پیشروان فلسفه زندگی و Geisteswissenschaftliche Pädagogik (پدagogik، مبتنی بر علوم روحانی)، در کار «فلسفه جوانی» (۱۹۲۴) و دیگر متون، تشخیص سختگیرانه‌ای ارائه داد. به نظر او، ایده‌های «دوم» یا نهوگومانیستیک، در قرن‌های هجدهم و نوزدهم، در اوایل قرن بیستم به یک رابطه فرمایشی و «موزه‌ای» با کلاسیکیت تبدیل شده‌اند. فرهنگ کلاسیک به مجموعه‌ای از مدل‌های مرده برای پیروی تبدیل شده است، یک کانون زیبایی‌شناختی، بی‌حیاتی که از انرژی زندگی محروم شده است. تدریس زبان‌های باستانی به یک هدف خودکاملی تبدیل شده است، یک تمرین رиторیک، جدا از مشکلات واقعی شخصیت در حال شکل‌گیری. این «انسان‌گرایی موزه‌ای» در برابر نihilism، تفکر تکنوکراتیک و بلایای اجتماعی که پس از جنگ جهانی اول به دنبال داشت، ناتوان ماند.

انسان‌گرایی سوم به عنوان پدagogik «شکل‌های روحانی» و «انسان فعال

پاسخ شپانگر، «انسان‌گرایی سوم» بود که باید از جداافتادگی بین میراث فرهنگی و زندگی غلبه کند. هسته اصلی آن، نه بازسازی کانون کلاسیک، بلکه انسان‌شناسی پدагогی، متمرکز بر توسعه شکل‌های داخلی و ذاتی انسان، شکل‌های روحانی (seelische Strukturen). شپانگر شش نوع اصلی شخصیت ایده‌آل (تئوریک، اقتصادی، زیبایی‌شناختی، اجتماعی، سیاسی، مذهبی) را برشمرده است که هر کدام روش منحصر به فردی برای برخورد با جهان دارند. وظیفه تربیت، نه تحمیل یک مدل واحد (قهرمان کلاسیک یا دانشمند) است، بلکه شناسایی و پرورش شکل روحانی غالب در هر جوان خاص، کمک به او برای به دست آوردن قوانین داخلی و جهت‌گیری ارزشی خود.

بنابراین، انسان‌گرایی سوم شپانگر، انسان‌گرایی رشد است، نه الگو. میراث کلاسیک (و هر میراث دیگری) باید به عنوان یک نمونه برای کپی‌برداری، بلکه به عنوان کاتالیزاتور تجربه داخلی، ماده‌ای برای گفتگو باشد که به شخصیت جوان کمک می‌کند تا ارزش‌های زندگی خود را بشناسد و بیان کند. شخصیت کلیدی، نه یک هگلین هماهنگ، بلکه «انسان فعال»، قادر به خلاقیت روحانی و اقدامات تاریخی مسئولانه در موقعیت زندگی منحصر به فرد خود است.

آموزش به عنوان ملاقات با «روح عینی

شپانگر فرآیند آموزش را نیز دوباره تعریف می‌کند. این یک انتقال مجموعه‌ای از دانش نیست، بلکه «ملاقات» ذهنیت در حال توسعه دانش‌آموز با «روح عینی» — دنیای ارزش‌های فرهنگی، منعکس شده در زبان، هنر، مذهب، حقوق. معلم به عنوان یک منتقل‌کننده اطلاعات نیست، بلکه یک «راهنما» در این مسیر ملاقات است که به دانش‌آموز کمک می‌کند تا ارزش‌های فرهنگی را به عنوان ارزش‌های شخصی به ارث ببرد. یک واقعیت جالب: شپانگر تأثیر بزرگی بر اصلاح سیستم آموزشی آلمان در جمهوری وایمار گذاشت، جایی که تلاشی برای غلبه بر وربالیسم از طریق پیاده‌سازی «مدرسه کار» انجام شد، که بر تجربه جامع و ارتباط با زندگی تأکید دارد و این یک پیامد عملی ایده‌های او بود.

تفاوت با یگر و سرنوشت تاریخی ایده

اگر یگر در کلاسیکیت به عنوان یک معیار هستی‌شناختی (ایده پایدی) می‌دید که باید بازسازی شود، شپانگر در آن (و در هر فرهنگ بزرگ) به عنوان یک زبان قوی از «روح عینی» دید که در گفتگو با آن خودآگاهی مدرن به وجود می‌آید. یگر یک فیلولوگ کلاسیک بود که به دنبال به‌روزرسانی رشته بود. شپانگر یک فیلسوف و معلم بود که به دنبال به‌روزرسانی شخصیت از طریق پدagogik بود.

سرنوشت ایده‌های شپانگر داستانی تاریخی است. با روی کار آمدن نازی‌ها، تأکید او بر رشد فردی و بازگشایی به فرهنگ جهانی با ایدئولوژی توتالیتاریستی ناسیون‌گرایی در تضاد قرار گرفت. اگرچه او تلاش کرد تا با رژیم به توافق برسد، اما پدagogik انسان‌گرایانه او به حاشیه رانده شد. پس از جنگ، ایده‌های او بر بازسازی سیستم آموزشی آلمان بر اساس اصول انسان‌گرایی تأثیر گذاشت.

نتیجه‌گیری: اهمیت ایده‌های شپانگر

انسان‌گرایی سوم ادوارد شپانگر امروز می‌تواند به عنوان پیش‌بینی کلیدهای اصلی ترند‌های آموزشی خوانده شود: تغییر نقطه نظر از یادگیری کانون به توسعه شخصیت، ارزش مسیر آموزشی فردی، درک آموزش به عنوان گفتگوی فرهنگ‌ها و خودتعیین ارزشی. مخالفت او با رابطه «موزه‌ای» و فرمایشی با فرهنگ در دورانی که دانش اغلب به اطلاعات برای تست تبدیل می‌شود و میراث فرهنگی به یک موضوع مصرف گردشگری تبدیل می‌شود، به طرز شگفت‌انگیزی مدرن به نظر می‌رسد. شپانگر یادآوری می‌کند که انسان‌گرایی واقعی از تکرار گذشته متولد نمی‌شود، بلکه از ملاقات شجاعانه روح انسانی زنده و در حال رشد با چالش‌های زمان خود، برای که کلاسیک تنها نقطه پایان نیست، بلکه یکی از عمیق‌ترین رهبران گفتگو است.

Permanent link to this publication: