کریسمس در آمریکای لاتین: سینکراتیسم، اقلیم و شادی جمعی

آداب و رسوم کریسمس در آمریکای لاتین شامل ترکیب منحصر به فرد میراث کاتولیک، باورهای پیش از اسپانیایی، تأثیرات آفریقایی و شرایط جغرافیایی محلی است. این جشن که در وسط تابستان در نیمکره جنوبی برگزار می‌شود، بدون ویژگی‌های شمال اروپایی روز سال نو است و ویژگی‌های خاصی دارد که آن را یکی از برجسته‌ترین و پرعاطفه‌ترین جشن‌های مسیحی در جهان قرار می‌دهد.

سینکراتیسم فرهنگی-مذهبی: گهواره، الهه ذرت و دم‌دنده

اساس آن شامل سنت کاتولیک است که توسط کاوشگران و مبلغان به ارث رسیده است و به طور نزدیک با فرهنگ‌های محلی پیچیده شده است.

«پسبرس» (Pesebres) و «ناسیمینتوس» (Nacimientos). عنصر مرکزی گهواره‌ای است که صحنه کریسمس را بازسازی می‌کند. اما پر کردن آن معمولاً فرهنگی شده است: در کنار کاهنان می‌توانند جانوران محلی (گاوها در آند، کولیبری) و در نقش چوپانان، بومیان در پونچو باشند. در برخی مناطق کلمبیا و پرو، سنت «الومبرامنتو» وجود دارد — مراسم بازدید از گهواره‌ها در خانه‌های مجاور با آهنگ‌ها و دعاها، که شبیه مراسم بازدید از مکان‌های مقدس پیش از اسپانیایی است.

الهه پاچاماما و چرخه خورشید. در کشورهای آند (پرو، بولیوی) کریسمس با جشن چرخه خورشید و احترام به پاچاماما (مادر زمین) همخوانی دارد. بنابراین تشکر از تولد مسیح با تشکر از زمین برای محصول ترکیب می‌شود. هدایا (غذا، نوشیدنی) اغلب در زمین دفن می‌شوند — این یک مراسم باستانی آند است که اکنون به خداوند مسیح نیز معطوف است.

ریتم‌های آفریقایی. در کشورهایی با میراث آفریقایی قوی (برزیل، کوبا، ساحل کلمبیا) جشن با موسیقی خاصی همراه است. در برزیل این «سامبا دو رودا» در دوره پیش از کریسمس است، در کوبا — رumba و گواگوانکو در جشن‌های «پارانداس». حتی آهنگ‌های کلیسایی می‌توانند با آکوسیتامنت بایکوبان اجرا شوند.

پارادوکس اقلیمی: کریسمس تابستانی

عدم وجود زمستان، زیبایی و عملکرد جشن را به طور اساسی تغییر می‌دهد.

کریسمس‌های سفید جایگزین ساحل‌ها می‌شوند. در برزیل، اروگوئه و آرژانتین ۲۴ و ۲۵ دسامبر اوج فصل تابستان است. شام سنتی (سیا دو ناوییداد) اغلب در فضای باز، در باغ یا حتی در ساحل برگزار می‌شود. غذای اصلی نه مرغ یا خوک، بلکه برش‌های سرد گوشت، سالادها و گوشت کبابی (آسادو در آرژانتین، چیواراسکو در شیلی) است.

شبکه‌های آتش‌بازی بر فراز اقیانوس. شبکه‌های آتش‌بازی شب کریسمس نه بر روی سقف‌های برف‌پوش، بلکه بر فراز ساحل اقیانوس اطلس یا اقیانوس آرام شلیک می‌شوند، ایجاد نمایشی عجیب و شگفت‌انگیز.

گیاهان و جانوران در تزئینات. به جای کاج، معمولاً گیاهان محلی استفاده می‌شود: در مکزیک — شب خوب گیاهان (نوچه دو رابانوس) با شکل‌های از هویج، در برزیل و آرژانتین از کیپارسیس، آراوکاری یا درخت کریسمس محلی (آربال دو ناوییداد) تزئین می‌شوند که به سبک محلی تزئین شده است.

آداب و رسوم منطقه‌ای و مراسم‌های کلیدی

مکزیک: «پوزاداس» (Posadas). یک چرخه نه‌روزه (از ۱۶ تا ۲۴ دسامبر)، که به طور نمادین جستجوی ماریا و یوسف برای یافتن خانه در وایفله را بازسازی می‌کند. شرکت‌کنندگان با شمع‌های روشن از خانه به خانه می‌روند، آهنگ‌های درخواستی برای پناهگاه می‌خوانند، تا زمانی که به خانه تعیین‌شده وارد شوند. در آنجا جشنی با پینیات برگزار می‌شود — ظرف سفالی یا کاغذی به شکل ستاره، حیوان و غیره که پر از شیرینی است، که بچه‌ها با چشمان بسته آن را می‌شکنند. این نمونه‌ای از لیتورژی تئاتری است که تمام جامعه را درگیر می‌کند.

پورتوریکو و دومینیکا: «پارانداس» (Parrandas) یا «تروباناس». شبیه به کولادو، اما بیشتر خودجوش و موسیقیایی. گروهی از دوستان با ابزارهای موسیقی (کواترو، گیتار، ماراکاس، گویرو) شبانه به خانه‌های آشنایان ناگهان می‌آیند، آن‌ها را با آهنگ‌های جشنانه (آگوینالدوس) بیدار می‌کنند، سپس آن‌ها باید «کولادوها» را مهمان کنند و اغلب به دسته‌رویی می‌پیوندند که از خانه به خانه تا طلوع آفتاب ادامه دارد.

کلمبیا: «دیا دو لاس ولس» (Día de las Velitas). جشن با شب ۷ دسامبر، در شب پیش از روز مقدس زایش دفتر، آغاز می‌شود. ساکنان با صدها هزار شمع روشن و چراغ‌های کوچک در خیابان‌ها، پنجره‌ها و بالکن‌ها قرار می‌دهند و شهرها را روشن می‌کنند. این عمل نشان‌دهنده وفاداری جمعی و نمادی از نور است که به سوی کریسمس هدایت می‌کند.

ونزوئلا: اسکیت‌های کریسمس. در کاراکاس، یک سنت منحصر به فرد وجود دارد: صبح ۲۵ دسامبر، خیابان‌های اصلی برای ماشین‌ها بسته می‌شوند و هزاران نفر با خانواده‌ها اسکیت می‌کنند. این سنت به قدری محبوب است که به آن «مانیای رولر» می‌گویند.

ابعاد اجتماعی: خانوادگی و جشن عمومی
کریسمس در آمریکای لاتین دارای ماهیت فوق‌اجتماعی است. معمولاً محدود به حلقه خانوادگی نیست. جشن به خیابان‌ها، میدان‌ها، کلیساها سرازیر می‌شود و به یک عمل عمومی تبدیل می‌شود. حتی شام آخرین شب اغلب شامل خانواده‌های گسترده، دوستان و همسایگان است. این نشان‌دهنده فرهنگ جمعی‌گرایی و کمونیستی است.

حقایق جالب:

ترانه کریسمس. ترانه‌ای به نام «فلیز ناوییداد» (Feliz Navidad) که توسط خواننده پورتوریکویی خوزه فلیسیانو (۱۹۷۰) نوشته شده است، شاید معروف‌ترین ترانه کریسمس در جهان باشد و نماد جشن کریسمس لاتین است.

پیر کریسمس. در کشورهای مختلف، نه سانتا، بلکه نینو دیوس (مسیح نوزاد) (در کلمبیا، ونزوئلا)، پاپا نوئل (در بسیاری از کشورها) یا لوس ریوس ماجوس (وولخان) نقش هدیه‌دهنده را ایفا می‌کنند، که روز (۶ ژانویه) اهمیت بیشتری از ۲۵ دسامبر دارد.

سینکراتیسم مذهبی. در جوامع بومی گواتمالا، پیکرهای گهواره‌ای می‌توانند در لباس‌های محلی محلی پوشیده شوند و صحنه کریسمس از طریق افسانه‌های تولد قهرمان بنیانگذار تفسیر شود.

نتیجه‌گیری

کریسمس در آمریکای لاتین نه یک تطبیق جشن اروپایی، بلکه یک موجود فرهنگی مستقل است که از پیچیدگی‌های تاریخی پیچیده شده است. قدرت آن در سینکراتیسم است که کاتولیک را به یک عمل روشن، احساسی و مشارکتی تبدیل می‌کند. آن به عمق طبیعت محلی (تابستان) و بافت اجتماعی (جامعه‌گرایی) ریشه‌کن شده است. از کوه‌های آند تا ساحل‌های برزیل این جشنی است که داستان کتاب مقدس از طریق رقص، موسیقی، دسته‌روی‌های خیابانی و میز غذا زندگی می‌کند و مرز بین مقدس و غیرمقدس در محیطی از شادی و نوآوری عمومی محو می‌شود. این کریسمسی که زندگی نه از سرما زمستانی، بلکه از جداافتادگی اجتماعی و ناامیدی پیروز می‌شود، ارزش‌های خانواده، جامعه و سخاوت را در قلب تابستان تأیید می‌کند.

Permanent link to this publication: